Ăn mặn có bị tiểu đường không? Cách kiểm soát lượng muối an toàn

Nhiều người thắc mắc ăn mặn có bị tiểu đường không và liệu dùng quá nhiều muối có làm tăng nguy cơ mắc bệnh hay khiến tình trạng tiểu đường nặng hơn. Thực tế, chế độ ăn mặn không trực tiếp gây ra tiểu đường, nhưng lại có ảnh hưởng gián tiếp rất lớn đến sức khỏe tim mạch, huyết áp và khả năng kiểm soát đường huyết. Hãy cùng Thuốc Tiểu Đường tìm hiểu kỹ về mối liên hệ giữa muối và bệnh tiểu đường, cũng như cách kiểm soát lượng muối an toàn để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Ăn mặn có bị tiểu đường không?

Vậy ăn mặn có bị tiểu đường không? Ăn mặn không trực tiếp gây bệnh tiểu đường, nhưng lại làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường và các biến chứng nguy hiểm liên quan. Ăn mặn là thói quen phổ biến của nhiều người Việt, đặc biệt là ở những vùng miền có thói quen dùng nước mắm, nước tương hay đồ muối chua. 
Khi tiêu thụ quá nhiều muối sẽ gây tăng huyết áp, làm tổn thương tim mạch và thận, đồng thời gây kháng insulin, ảnh hưởng xấu đến khả năng kiểm soát đường huyết ở người tiểu đường. Với người mắc tiểu đường, ăn mặn càng làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn khi tăng nguy cơ biến cố tim mạch, suy thận và các vấn đề sức khỏe khác như loãng xương và viêm nhiễm.

Ăn mặn có bị tiểu đường không? Câu trả lời là có

Mối liên hệ giữa muối và bệnh tiểu đường

Dù muối không chứa đường hay calo, nhưng lại có ảnh hưởng gián tiếp đến các yếu tố nguy cơ của bệnh tiểu đường, làm tăng huyết áp và kháng insulin. Theo các nghiên cứu, người có thói quen ăn mặn thường có xu hướng:

• Tăng huyết áp và giữ nước trong cơ thể, làm giảm hiệu quả hoạt động của insulin, đây là hormone chịu trách nhiệm kiểm soát lượng đường trong máu.
• Tăng nguy cơ kháng insulin, một trong những nguyên nhân chính gây ra bệnh tiểu đường type 2.
• Tăng cảm giác thèm ăn và ăn nhiều hơn, đặc biệt là thực phẩm chế biến sẵn, khiến lượng calo và carbohydrate hấp thụ tăng cao. 

Những người ăn mặn, tiêu thụ trên 5g muối/ngày có nguy cơ mắc tiểu đường type 2 cao hơn 39% so với người ăn nhạt. Ngoài ra, lượng muối cao trong chế độ ăn còn liên quan đến viêm mạn tính, một yếu tố được cho là làm tổn thương tế bào beta tuyến tụy. 

Xem thêm: Nguyên nhân bệnh tiểu đường: Những yếu tố bạn cần biết

Tác hại của ăn mặn với người tiểu đường

Đối với người đã mắc tiểu đường, ăn mặn gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng hơn người bình thường. Cụ thể:

• Kháng insulin: Ăn mặn có thể dẫn đến tình trạng kháng insulin, khiến cơ thể sử dụng insulin kém hiệu quả, từ đó làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường loại 2. 
• Tăng nguy cơ cao huyết áp: Ăn mặn làm tăng nồng độ natri trong cơ thể, khiến cơ thể giữ nước nhiều hơn, làm tăng thể tích dịch và áp lực lên mạch máu, dẫn đến huyết áp cao. Người tiểu đường vốn đã dễ mắc tăng huyết áp, nên ăn mặn càng làm gia tăng rủi ro này.
• Gia tăng nguy cơ biến chứng tim mạch: Huyết áp cao do ăn mặn gây tổn thương mạch máu, làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các bệnh tim mạch khác. Đặc biệt ở người tiểu đường, mạch máu đã yếu, việc ăn mặn càng làm tình trạng tổn thương nặng hơn.
• Tổn thương thận: Thận phải làm việc nhiều hơn để xử lý lượng muối dư thừa, gây áp lực lâu dài và tổn thương thận. Đây là nguyên nhân làm xấu đi bệnh thận do tiểu đường, một biến chứng nghiêm trọng.
• Tăng cholesterol và các bệnh viêm nhiễm: Ăn mặn có thể làm tăng cholesterol xấu trong máu và kích thích viêm nhiễm trong cơ thể, làm tình trạng tiểu đường và sức khỏe tổng thể thêm phức tạp.
• Ảnh hưởng tiêu cực đến hệ hô hấp và dạ dày: Muối nhiều làm giảm tiết nước bọt trong khoang miệng, thuận lợi cho các vi khuẩn và virus gây bệnh cảm cúm, đau họng. Đồng thời, muối kích thích niêm mạc dạ dày, tăng nguy cơ viêm dạ dày và ung thư dạ dày.
• Gia tăng các bệnh không lây nhiễm khác: Ăn mặn làm tăng tính thấm thành mạch máu, gây ứ nước trong tế bào, tăng sức cản ngoại vi, đồng thời làm tăng các bệnh mãn tính như tăng huyết áp, làm đẩy mạnh các biến chứng liên quan đến tiểu đường.

Ăn mặn gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho người bệnh tiểu đường

Lượng muối bao nhiêu là an toàn mỗi ngày?

Lượng muối an toàn mỗi ngày dành cho người tiểu đường được khuyến nghị như sau:
Người mắc tiểu đường nên sử dụng không quá 2.3 gam muối mỗi ngày. Đây là mức an toàn để hạn chế nguy cơ tăng huyết áp và các biến chứng tim mạch thường gặp ở người tiểu đường.​ Nếu người tiểu đường còn mắc kèm bệnh huyết áp cao thì lượng muối nên giảm xuống tối đa khoảng 1.5 gam muối mỗi ngày để kiểm soát tốt huyết áp và giảm áp lực cho thận.​
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các chuyên gia sức khỏe đề xuất người trưởng thành tiêu thụ dưới 5 gam muối mỗi ngày, tuy nhiên người tiểu đường cần giới hạn ở mức thấp hơn trong khoảng 1.5-2.3 gam để đảm bảo an toàn sức khỏe lâu dài.​ Thói quen đọc nhãn dinh dưỡng khi mua thực phẩm đóng gói giúp kiểm soát lượng muối nạp vào cơ thể, tránh các thành phần thay thế muối như kali clorua cũng cần lưu ý nếu bạn có bệnh lý khác đi kèm.

Cách kiểm soát lượng muối trong chế độ ăn

Cách kiểm soát lượng muối trong chế độ ăn bao gồm các biện pháp như sau:

• Giảm muối từ từ, không đột ngột

Nếu bạn đã quen với vị mặn, việc cắt giảm ngay sẽ khiến món ăn nhạt khó ăn. Hãy giảm dần trong 1–2 tuần để vị giác thích nghi. Ví dụ:
Giảm 1/4 lượng muối trong nấu ăn mỗi tuần.
Dùng ít nước mắm, nước tương hơn khi chấm.
Tránh cho thêm muối sau khi món đã chín.

Người bệnh nên giảm muối từ từ 

• Ưu tiên thực phẩm tươi sống

Thực phẩm tươi như rau xanh, thịt nạc, cá, trứng... tự nhiên đã chứa rất ít natri. Ngược lại, thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, đồ hộp, phô mai... có thể chứa lượng muối gấp 3–5 lần so với nhu cầu khuyến nghị.

• Sử dụng gia vị thay thế muối

Thay vì chỉ dựa vào muối để tạo vị, bạn có thể sử dụng:
Hành, tỏi, gừng, tiêu, sả, chanh, giấm... để tăng hương vị.
Rau thơm như húng, mùi, ngò, thì là giúp món ăn hấp dẫn mà không cần nhiều muối.
Bột tỏi hoặc bột thảo mộc giúp tạo cảm giác đậm đà tự nhiên.

• Hạn chế nước chấm và nước dùng

Phần lớn lượng muối đến từ nước chấm và nước dùng trong món phở, bún, canh. Chỉ nên dùng lượng vừa đủ, hoặc nếm thử trước khi thêm. Nếu cần, bạn có thể pha loãng nước chấm để giảm độ mặn.

• Đọc kỹ nhãn dinh dưỡng

Khi mua hàng, hãy chú ý đến dòng “Sodium” (natri) trong bảng thành phần. Chọn sản phẩm có hàm lượng natri thấp hơn 120mg/100g.
Nếu nhãn ghi “low sodium” hoặc “no added salt” thì càng tốt cho sức khỏe người tiểu đường.

• Uống đủ nước và ăn nhiều rau quả

Nước giúp cơ thể đào thải natri qua đường tiểu. Rau xanh và trái cây giàu kali như chuối, cam, bơ... giúp cân bằng lượng muối, giảm áp lực cho tim mạch.

Xem thêm: Ăn nhiều đồ ngọt có bị tiểu đường không và vì sao?

Xem thêm: Ăn đường nhiều có gây bệnh tiểu đường? Tìm hiểu ngay để bảo vệ sức khỏe

Kết luận

Ăn mặn có bị tiểu đường không? Ăn mặn không trực tiếp gây bệnh tiểu đường, nhưng lại tác động gián tiếp thông qua tăng huyết áp, kháng insulin và tổn thương mạch máu. Việc giảm muối và kiểm soát lượng natri hằng ngày là bước quan trọng giúp người tiểu đường ổn định đường huyết, bảo vệ tim thận và duy trì sức khỏe lâu dài.
Vì vậy, nếu bạn đang băn khoăn ăn mặn có bị tiểu đường không, hãy nhớ rằng: chính thói quen ăn uống lành mạnh, ít muối, ít đường, nhiều rau xanh mới là liều thuốc tự nhiên giúp bạn phòng ngừa và kiểm soát tiểu đường hiệu quả nhất.