Uống nước ngọt nhiều có bị tiểu đường không? Làm tăng nguy cơ tiểu đường

Uống nước ngọt nhiều có bị tiểu đường không? Câu trả lời là có, tiêu thụ nước ngọt thường xuyên làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 do lượng đường cao gây rối loạn chuyển hóa glucose trong cơ thể. Bài viết dưới đây Thuốc Tiểu Đường sẽ giúp bạn hiểu rõ mối liên hệ giữa nước ngọt và tiểu đường, cùng những cách phòng tránh hiệu quả.

Uống nước ngọt nhiều có bị tiểu đường không?

Uống nhiều nước ngọt có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2. Nước ngọt chứa hàm lượng đường đơn rất cao như glucose, fructose và sucrose, làm tăng đường huyết đột ngột. Khi tiêu thụ nhiều, tuyến tụy phải tiết nhiều insulin để điều chỉnh đường huyết, lâu dài khiến các tế bào mất nhạy cảm với insulin, gây kháng insulin, là cơ chế nền tảng dẫn tới tiểu đường type 2.
Uống 1-2 lon nước ngọt mỗi ngày có thể làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường loại 2 lên đến 26% so với người không uống nước ngọt nhiều. Đường trong nước ngọt gây tích trữ năng lượng dư thừa dưới dạng chất béo, dẫn đến thừa cân, béo phì. Ngoài ra, uống nước ngọt cũng gây khó kiểm soát đường huyết cho người đã mắc bệnh tiểu đường.
Tuy nhiên, không phải ai uống nước ngọt cũng bị tiểu đường vì còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như di truyền, cân nặng, chế độ ăn và vận động. Nhưng giảm tiêu thụ nước ngọt là cách quan trọng để phòng tránh tiểu đường và bảo vệ sức khỏe chuyển hóa.

Uống nước ngọt nhiều có bị tiểu đường không? Có

Cơ chế nước ngọt làm tăng nguy cơ tiểu đường

Tiêu thụ nước ngọt với tần suất cao sẽ kích hoạt một chuỗi các sự kiện trong cơ thể dẫn đến tiền đề của bệnh tiểu đường:
Gây kháng Insulin: Lượng đường lớn từ nước ngọt được hấp thụ gần như ngay lập tức vào máu, buộc tuyến tụy phải sản xuất một lượng lớn insulin để đưa đường vào tế bào. Về lâu dài, các tế bào (đặc biệt là tế bào gan và cơ) trở nên mệt mỏi và ít nhạy cảm với insulin hơn, dẫn đến tình trạng kháng insulin. Đây là dấu hiệu tiền thân quan trọng nhất của bệnh tiểu đường type 2.
Tăng cân và béo phì: Nước ngọt chứa lượng calo rỗng (chỉ có calo, không có dinh dưỡng) mà lại không gây cảm giác no. Điều này khiến người dùng dễ dàng nạp thêm calo dư thừa, dẫn đến tăng cân, tích mỡ nội tạng. Mỡ nội tạng là nguyên nhân chính gây viêm và thúc đẩy tình trạng kháng insulin.
Gánh nặng cho tuyến tụy: Việc phải liên tục sản xuất insulin ở mức cao để đối phó với lượng đường khổng lồ trong nước ngọt khiến các tế bào beta của tuyến tụy dần kiệt sức, suy giảm khả năng sản xuất insulin theo thời gian.
Tăng mỡ máu: Fructose trong nước ngọt được gan chuyển hóa thành chất béo trung tính (triglyceride), góp phần vào tình trạng gan nhiễm mỡ và rối loạn chuyển hóa, càng làm trầm trọng thêm nguy cơ tiểu đường.

Xem thêm: Nguyên nhân bệnh tiểu đường: Những yếu tố bạn cần biết

Tác hại của việc uống nhiều nước ngọt với sức khỏe

Tác hại của việc uống nhiều nước ngọt với sức khỏe bao gồm:

• Mất đi các chất dinh dưỡng thiết yếu: Nước ngọt chứa axit photphoric làm giảm khả năng hấp thụ canxi và magie, từ đó ảnh hưởng xấu đến sự phát triển xương, sức đề kháng và có thể gây loãng xương, gãy xương.​
• Gia tăng nguy cơ bệnh đái tháo đường: Đường fructose trong nước ngọt làm tăng gốc tự do, tích tụ mỡ nội tạng, tăng đề kháng insulin, khiến tuyến tụy suy giảm chức năng, dẫn đến đái tháo đường loại 2.​
• Tăng cân và béo phì: Nước ngọt có lượng đường và calo cao kích thích thèm ăn, dễ tích tụ mỡ thừa đặc biệt béo vùng bụng, làm tăng nguy cơ các bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường.​
• Ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe xương: Acid photphoric trong nước ngọt cản trở hấp thu khoáng chất, làm yếu xương.​
• Tăng nguy cơ bệnh gan nhiễm mỡ: Fructose trong nước ngọt làm gan quá tải, tích tụ mỡ gây bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.​
• Gây các vấn đề răng miệng: Nước ngọt làm hỏng men răng, sâu răng do axit và đường cao.​
• Tăng nguy cơ bệnh tim mạch: Tiêu thụ nhiều đường làm tăng nguy cơ béo phì, cao huyết áp, bệnh tim.​
• Nguy cơ tổn thương thận: Đường ngọt làm tăng acid uric, hình thành sỏi thận, ảnh hưởng chức năng thận.​
• Ở trẻ nhỏ, uống nhiều nước ngọt làm giảm hấp thu canxi ảnh hưởng phát triển chiều cao.​

Những tác hại này cho thấy việc sử dụng nước ngọt thường xuyên có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe trên nhiều mặt và nên được hạn chế hoặc tránh để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Uống nhiều nước ngọt sẽ dẫn đến tăng cân và béo phì

Uống nước ngọt bao nhiêu là an toàn?

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO):

• Lượng đường tự do, bao gồm đường trong nước ngọt, không nên vượt quá 10% tổng năng lượng hằng ngày, tốt nhất là dưới 5%.
• Với người trưởng thành, tương đương khoảng 25g đường/ngày (6 muỗng cà phê).

Điều này nghĩa là chỉ cần 1 lon nước ngọt nhỏ 330ml đã vượt giới hạn khuyến nghị.
Nếu bạn khỏe mạnh, chỉ nên uống nước ngọt tối đa 1–2 lần/tuần và không vượt quá 200ml/lần. Người có nguy cơ tiểu đường hoặc đang bị thừa cân nên tránh hoàn toàn.

Xem thêm: Ăn nhiều đồ ngọt có bị tiểu đường không và vì sao?

Giải pháp thay thế nước ngọt tốt cho người tiểu đường

Đối với người đã mắc tiểu đường, việc cắt bỏ hoàn toàn nước ngọt là bắt buộc. Ngay cả với người khỏe mạnh, việc chuyển sang các thức uống thay thế là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe và phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh tiểu đường. Sau đây là một số lựa chọn an toàn và lành mạnh

• Nước lọc: Luôn là thức uống tốt nhất. Có thể thêm lát chanh, dưa chuột hoặc lá bạc hà để tăng hương vị và tạo cảm giác sảng khoái.
• Trà thảo mộc không đường: Trà xanh, trà hoa cúc, trà gừng hoặc các loại trà trái cây không thêm đường. Trà xanh đặc biệt tốt vì chứa EGCG, có thể cải thiện độ nhạy insulin.
• Nước dừa tươi: Là nguồn điện giải tự nhiên, nhưng cần uống với lượng vừa phải và chọn loại dừa không quá già (lượng đường tự nhiên thấp hơn). Lưu ý người tiểu đường cần tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng dùng.
• Nước ép rau củ: Các loại nước ép từ rau xanh (cần tây, cải xoăn) pha thêm một chút trái cây có chỉ số đường huyết thấp (như dâu tây, táo xanh) để dễ uống hơn.
• Sữa hạt không đường: Sữa hạnh nhân, sữa óc chó, sữa đậu nành không đường là nguồn cung cấp protein và chất xơ, giúp ổn định đường huyết hơn so với nước ngọt.

Thay thế nước ngọt bằng trà thảo mộc

Một số lưu ý quan trọng

Để kiểm soát đường huyết và tránh nguy cơ tiểu đường type 2 do thói quen ăn uống, bạn cần ghi nhớ các điểm sau:

• Đọc kỹ nhãn mác: Luôn kiểm tra hàm lượng đường bổ sung trên bao bì sản phẩm, bao gồm cả nước trái cây đóng hộp (thường chứa rất nhiều đường) và các loại nước tăng lực.
• Nhận biết các tên gọi khác của đường: Đường có thể được liệt kê dưới các tên như High Fructose Corn Syrup (HFCS), Glucose, Fructose, Sucrose, Dextrose, Maltose, Siro...
• Tập thể dục đều đặn: Hoạt động thể chất giúp tế bào tăng cường độ nhạy với insulin, cải thiện quá trình chuyển hóa đường và chất béo.
• Cân bằng chế độ ăn: Ăn nhiều chất xơ (rau củ, ngũ cốc nguyên hạt) và protein (thịt nạc, cá, đậu) để làm chậm quá trình hấp thụ đường và duy trì đường huyết ổn định.

Xem thêm: Bệnh tiểu đường uống nước gì tốt? Gợi ý 10 loại nước an toàn cho người bệnh

Câu hỏi thường gặp

1. Uống nước ngọt không đường có gây tiểu đường không?
Dù không chứa đường, nước ngọt không đường vẫn có thể ảnh hưởng xấu đến chuyển hóa glucose. Chất tạo ngọt nhân tạo có thể làm tăng đề kháng insulin và ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột, vì vậy không nên lạm dụng.
2. Uống nước ngọt sau bữa ăn có giảm hại hơn không?
Không đáng kể. Dù uống sau bữa ăn, lượng đường hấp thu vẫn cao, chỉ khác ở tốc độ. Cách tốt nhất vẫn là giảm tần suất uống.
3. Người bị tiền tiểu đường có thể uống nước ngọt không?
Không nên. Ở giai đoạn tiền tiểu đường, mỗi lon nước ngọt cũng có thể khiến đường huyết tăng vọt, làm bệnh tiến triển nhanh hơn.
4. Nước ngọt tự pha bằng mật ong hoặc đường nâu có tốt hơn không?
Không hẳn. Dù mật ong và đường nâu là tự nhiên, chúng vẫn là đường đơn và tác động tương tự lên đường huyết. Chỉ nên dùng rất ít và không uống thường xuyên.

Kết luận

Vậy uống nước ngọt nhiều có bị tiểu đường không? Câu trả lời là có và nguy cơ tăng cao rõ rệt nếu bạn uống thường xuyên. Nước ngọt làm tăng đường huyết, gây kháng insulin và kéo theo nhiều hệ lụy sức khỏe khác.
Để phòng tránh tiểu đường, bạn nên hạn chế tối đa nước ngọt công nghiệp, tăng cường nước lọc, trà thảo mộc, nước ép tự nhiên ít đường và duy trì lối sống lành mạnh. Một lon nước ngọt có thể mang lại vị ngọt tức thì, nhưng hậu quả của nó có thể kéo dài suốt đời.