Ăn nhiều hoa quả ngọt có bị tiểu đường không? Sai lầm phổ biến khi ăn

Ăn nhiều hoa quả ngọt có bị tiểu đường không là vấn đề nhiều người ít để ý đến khi chăm sóc sức khỏe hằng ngày. Dù trái cây được xem là thực phẩm tốt cho cơ thể, nhưng việc ăn quá nhiều loại hoa quả có hàm lượng đường cao vẫn có thể làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết, dẫn đến tiểu đường type 2 nếu không kiểm soát đúng cách. Bài viết này, Thuốc Tiểu Đường sẽ giúp bạn hiểu rõ mối liên hệ giữa việc ăn hoa quả ngọt và nguy cơ mắc bệnh tiểu đường.

Ăn nhiều hoa quả ngọt có bị tiểu đường không?

Bệnh tiểu đường là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp, không chỉ đến từ thói quen ăn uống. Để hiểu rõ việc ăn nhiều hoa quả ngọt có thể gây tiểu đường hay không, chúng ta cần nhìn lại các nguyên nhân dẫn đến căn bệnh này.
Với bệnh tiểu đường type 1:
Ăn hoa quả ngọt không phải nguyên nhân gây ra tiểu đường type 1. Dạng bệnh này chủ yếu xuất hiện khi hệ miễn dịch tấn công nhầm các tế bào beta trong tuyến tụy, là nơi sản xuất insulin. Vì vậy, yếu tố ăn uống hay lối sống gần như không ảnh hưởng đến khả năng mắc tiểu đường type 1.
Với bệnh tiểu đường type 2:
Đây là dạng phổ biến nhất, thường liên quan đến kháng insulin và chức năng tụy suy giảm. Khi bạn tiêu thụ quá nhiều thực phẩm có đường, bao gồm cả hoa quả ngọt, cơ thể dễ tăng cân, dẫn đến béo phì. Mà béo phì lại là yếu tố nguy cơ cao làm khởi phát tiểu đường type 2. Do đó, việc ăn hoa quả ngọt quá mức có thể gián tiếp làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Ăn hoa quả ngọt điều độ trong một chế độ ăn cân bằng hoàn toàn không gây tiểu đường. Tuy nhiên, nếu ăn quá nhiều, vượt quá nhu cầu năng lượng hằng ngày, lượng đường nạp vào cơ thể có thể tăng cao, từ đó làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, tim mạch và rối loạn chuyển hóa.

Ăn nhiều hoa quả ngọt có bị tiểu đường không? Có nhưng còn nhiều yếu tố khác chứ không đền hoàn toàn từ ăn uống

Người bị tiểu đường có được ăn hoa quả ngọt không?

Người bị tiểu đường vẫn có thể ăn hoa quả ngọt, nhưng cần chọn loại trái cây có chỉ số đường huyết (GI) thấp và ăn với lượng phù hợp để kiểm soát đường huyết hiệu quả. Các loại quả ngọt phù hợp cho người tiểu đường thường là những loại chứa nhiều chất xơ, vitamin, chất chống oxy hóa, giúp làm chậm quá trình hấp thu đường như táo, lê, bưởi đỏ, cam, kiwi, quả mọng (dâu tây, việt quất, mâm xôi), đào, lựu, anh đào, và roi. 
Người tiểu đường nên tránh hoặc hạn chế các loại quả ngọt có chỉ số đường huyết cao như chuối, nho, dưa hấu, vải, và dứa để không gây tăng đường huyết nhanh.
Việc ăn hoa quả nên ưu tiên nguyên quả thay vì nước ép để giữ chất xơ làm chậm hấp thu đường. Lượng hoa quả khuyên dùng thường khoảng 150-200g mỗi ngày, tránh ăn quá nhiều một lúc.

Vì sao ăn quá nhiều hoa quả ngọt vẫn có nguy cơ tiểu đường?

Ăn quá nhiều hoa quả ngọt vẫn có nguy cơ tiểu đường vì các lý do sau:

• Hoa quả ngọt chứa nhiều đường tự nhiên như fructose và glucose. Khi ăn quá mức, lượng đường này cung cấp vào cơ thể sẽ tăng cao, làm tăng đường huyết đột ngột và tăng áp lực lên tuyến tụy để sản xuất insulin.
• Nếu tiêu thụ lượng hoa quả vượt quá khuyến nghị hàng ngày, cơ thể có thể hấp thụ quá nhiều đường, dẫn đến tăng cân, thừa cân, béo phì, đây là các yếu tố nguy cơ chính làm tăng khả năng mắc tiểu đường type 2.
• Tiểu đường type 2 liên quan đến tình trạng kháng insulin và suy giảm chức năng tuyến tụy. Ăn nhiều thực phẩm ngọt, trong đó có hoa quả ngọt, gián tiếp làm tăng nguy cơ do ảnh hưởng tiêu cực đến cân nặng và chuyển hóa đường.
• Tuy nhiên, hoa quả cũng chứa nhiều chất xơ, vitamin và khoáng chất giúp hỗ trợ tiêu hóa, hấp thu đường chậm hơn, nên ăn hoa quả trong lượng vừa phải cùng chế độ ăn lành mạnh thường không làm tăng nguy cơ tiểu đường.
• Đối với người tiểu đường hoặc có nguy cơ cao, nên chọn các loại hoa quả có chỉ số đường huyết thấp, ăn nguyên quả thay vì ép lấy nước, và kết hợp với protein, chất béo lành mạnh để kiểm soát đường huyết tốt hơn.

Hoa quả chứ nhiều đường tự nhiên, ăn nhiều sẽ tăng đường huyết

Xem thêm: Người bệnh tiểu đường nên ăn quả gì để kiểm soát đường huyết tốt nhất?

Xem thêm: Bệnh tiểu đường không nên ăn trái cây gì để tránh tăng đường huyết?

Sai lầm phổ biến khi ăn hoa quả dễ gây tăng đường huyết

Nhiều người mắc tiểu đường hoặc có nguy cơ cao nhưng vẫn vô tình duy trì những thói quen ăn trái cây sai lầm sau:

• Ăn cùng lúc nhiều loại trái cây hoặc nhiều lượng lớn: Việc tiêu thụ nhiều trái cây chứa carbohydrate cùng lúc sẽ khiến lượng đường trong máu tăng đột biến, gây tăng đường huyết nhanh chóng. Nên chia nhỏ khẩu phần ăn trái cây trong ngày thay vì ăn nhiều một lần.​
• Thường xuyên uống nước ép hoặc sinh tố trái cây: Nước ép và sinh tố thường làm mất đi chất xơ, đồng thời đường trong trái cây được hấp thu nhanh hơn, làm tăng đường huyết nhanh và cao hơn so với ăn trái cây nguyên quả.​
• Ăn các loại trái cây có chỉ số đường huyết (GI) cao hoặc nhiều đường tự nhiên như sầu riêng, mít, xoài chín, dưa hấu, vải thiều, nhãn, chuối chín kỹ và trái cây ngâm siro. Đây là những loại trái cây dễ gây tăng đường huyết vì lượng đường cao và hấp thu nhanh.​
• Ăn trái cây quá chín: Trái cây càng chín thì lượng đường đơn (glucose, fructose) càng cao, làm tăng nhanh mức đường huyết sau ăn. Nên ưu tiên trái cây còn tươi, ít ngọt và chưa quá chín.​
• Ăn trái cây khi đói: Ăn trái cây với dạ dày đói, đặc biệt các loại có GI cao như dưa hấu, có thể khiến đường huyết tăng vọt.​
• Ăn mít sai cách (quá nhiều, vào mùa nóng, khi đói hoặc vào buổi tối): Mít có lượng đường cao (GI ~75), ăn quá nhiều hoặc không đúng thời điểm có thể gây quá tải gan, làm tăng đường huyết nhanh và ảnh hưởng xấu đến gan.​
• Không kết hợp ăn trái cây với các thực phẩm giàu protein, chất béo hoặc chất xơ: Việc ăn trái cây kết hợp với các nhóm thực phẩm này giúp làm chậm hấp thu đường vào máu, tránh tăng đường huyết nhanh.

Cách ăn hoa quả ngọt đúng để không lo tiểu đường

Thay vì kiêng hoàn toàn, bạn có thể ăn hoa quả ngọt một cách thông minh để vẫn tận hưởng vị ngon mà không lo tăng đường huyết.

Chọn loại hoa quả phù hợp

• Ưu tiên các loại hoa quả có chỉ số đường huyết (GI) thấp hoặc trung bình như táo, lê, cam, bưởi, dâu tây, kiwi.
• Hạn chế các loại quả quá ngọt hoặc có GI cao như mít, nho, xoài chín, vải thiều.
• Ưu tiên quả tươi thay vì hoa quả sấy hoặc nước ép, vì chứa nhiều chất xơ giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn.

Ăn đúng thời điểm

• Nên ăn hoa quả sau bữa chính hoặc ăn kèm bữa ăn để làm chậm quá trình hấp thụ đường.
• Tránh ăn hoa quả lúc đói, nhất là buổi sáng, do đường trong quả sẽ nhanh chóng làm tăng đường huyết.
• Có thể dùng hoa quả như bữa phụ giữa các bữa chính, kết hợp với các thực phẩm có protein hoặc chất béo lành mạnh.

Kết hợp với chất đạm hoặc chất béo lành mạnh

• Ăn hoa quả cùng các loại hạt như hạt hạnh nhân, hạt óc chó, sữa chua không đường hoặc phô mai giúp cân bằng đường huyết.
• Protein và chất béo lành mạnh làm chậm tiêu hóa và hấp thu đường, giảm nguy cơ tăng đường huyết nhanh.
• Tránh ăn hoa quả cùng thực phẩm nhiều carbs tinh chế như bánh mì trắng, cơm trắng để tránh cộng hưởng làm tăng đường huyết.

Kiểm soát khẩu phần

• Mỗi bữa ăn hoặc bữa phụ chỉ nên ăn từ 100-150g hoa quả tươi, tương đương 1 quả táo hoặc 1 cốc trái cây cắt.
• Không nên ăn quá nhiều hoa quả cùng lúc để tránh lượng đường hấp thu vượt mức cho phép.
• Tính lượng carbohydrate tổng thể trong ngày để cân đối hoa quả với các thực phẩm khác, tránh dư thừa đường.

Người bệnh nên ăn hoa quả với khẩu phần hợp lý

Những lưu ý quan trọng khi ăn hoa quả ngọt

Những lưu ý quan trọng khi ăn hoa quả ngọt bao gồm:

• Chọn ăn trái cây tươi thay vì trái cây đóng hộp hoặc đã qua chế biến vì các loại này thường chứa nhiều đường cô đặc, dễ làm tăng đường huyết. Ưu tiên ăn cả quả để giữ được chất xơ giúp kiểm soát lượng đường trong máu tốt hơn, tránh uống nước ép hoặc sinh tố vì dễ hấp thu đường nhanh gây tăng glucose đột ngột.​
• Người tiểu đường hoặc cần kiểm soát đường huyết nên giới hạn lượng hoa quả ngọt, ăn với liều lượng vừa phải khoảng 150-200g mỗi ngày. Ví dụ, một quả xoài 300g có thể chia ăn từng phần nhỏ, không ăn quá no một lúc để giúp cơ thể dễ dàng chuyển hóa đường.​
• Không nên ăn hoa quả ngọt nhiều đường hoặc có tính axit khi bụng đói hoặc vào ban đêm vì có thể gây tăng đột ngột đường huyết, kích thích dạ dày tăng tiết axit dẫn đến trào ngược, tổn thương niêm mạc dạ dày.​
• Nên ăn hoa quả khi độ chín vừa phải, không ăn quả đã quá chín rục, lên men, úng thối vì có thể làm thay đổi thành phần dinh dưỡng và gây hại cho sức khỏe.​
• Hạn chế ăn vặt bằng hoa quả ngọt và ưu tiên các loại thực phẩm ăn vặt lành mạnh như các loại hạt không muối, sữa chua, trái cây ít ngọt để kiểm soát lượng đường nạp vào cơ thể.​
• Nên ăn trái cây trước hoặc sau bữa chính khoảng 1-2 giờ, không nên ăn ngay trước hoặc ngay sau khi ăn cơm để hấp thu dưỡng chất tốt hơn và không ảnh hưởng đến tiêu hóa.

Xem thêm: Chỉ số đường huyết của thực phẩm là gì? Hiểu đúng để ăn đúng

Kết luận

Ăn nhiều hoa quả ngọt có bị tiểu đường không? Câu trả lời là có, nếu bạn ăn quá mức hoặc sai thời điểm. Dù hoa quả là thực phẩm lành mạnh, nhưng việc kiểm soát lượng và lựa chọn đúng loại trái cây mới là chìa khóa để phòng ngừa tiểu đường hiệu quả.
Hãy ăn hoa quả một cách thông minh, khoa học và điều độ, kết hợp lối sống lành mạnh, vận động thường xuyên, và theo dõi sức khỏe định kỳ, đó chính là cách giúp bạn thưởng thức vị ngọt thiên nhiên mà không lo tiểu đường.