Dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao cần theo dõi ngay

Dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao thường bao gồm khát nước nhiều, đi tiểu thường xuyên, mệt mỏi, đói và sụt cân bất thường. Đây là những tín hiệu cảnh báo cơ thể đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát đường huyết và có thể liên quan đến tiền đái tháo đường hoặc bệnh tiểu đường. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này giúp người bệnh chủ động thăm khám, điều chỉnh lối sống và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Cùng Thuốc Tiểu Đường tìm hiểu những dấu hiệu tăng đường huyết phổ biến trong bài viết dưới đây.

Lượng đường trong máu tăng cao là gì?

Lượng đường trong máu (đường huyết) là nồng độ glucose lưu thông trong máu. Glucose được tạo ra từ thực phẩm chứa carbohydrate và đóng vai trò cung cấp năng lượng cho tế bào.

Tăng đường huyết xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc insulin hoạt động kém hiệu quả, khiến glucose không thể đi vào tế bào và tích tụ trong máu.

Theo các tiêu chuẩn chẩn đoán hiện nay:

• Đường huyết lúc đói bình thường: dưới 100 mg/dL (5,6 mmol/L).
• Tiền đái tháo đường: từ 100–125 mg/dL (5,6–6,9 mmol/L).
• Đái tháo đường: từ 126 mg/dL (7 mmol/L) trở lên khi xét nghiệm lúc đói.

Tăng đường huyết có thể xảy ra ở người mắc tiểu đường hoặc ở những người chưa được chẩn đoán bệnh. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể gây tổn thương mạch máu, thần kinh, mắt, thận và tim mạch.

Lượng đường trong máu tăng cao là tình trạng nồng độ glucose (đường) trong máu vượt mức an toàn

Dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao thường gặp

Tăng đường huyết không phải lúc nào cũng gây ra triệu chứng rõ ràng ngay từ đầu. Tuy nhiên, khi lượng đường trong máu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, cơ thể sẽ phát ra nhiều tín hiệu cảnh báo thông qua sự thay đổi về cảm giác đói, cân nặng, mức năng lượng hay thói quen sinh hoạt hằng ngày. Nhận biết sớm các dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao sẽ giúp bạn chủ động kiểm tra sức khỏe và có biện pháp kiểm soát kịp thời, hạn chế nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường và các biến chứng liên quan. Sau đây là một số triệu chứng thường gặp.

1. Cơ thể mệt mỏi, tay chân thiếu sức sống

Đường huyết tăng cao có thể khiến cơ thể rơi vào trạng thái thiếu năng lượng dù lượng đường trong máu đang dư thừa. Điều này xảy ra khi glucose không thể đi vào tế bào để tham gia quá trình sản xuất năng lượng.

Người bệnh thường cảm thấy uể oải, giảm khả năng tập trung, chân tay rã rời hoặc chóng mặt không rõ nguyên nhân. Bên cạnh đó, một số trường hợp còn xuất hiện tình trạng nhìn mờ, da khô ngứa hoặc hơi thở có mùi ngọt bất thường. Đây đều là những biểu hiện cảnh báo rối loạn chuyển hóa mà bạn không nên chủ quan, đặc biệt khi đi kèm với khát nước và tiểu nhiều.

2. Vòng bụng tăng kích thước bất thường

Không chỉ là vấn đề ngoại hình, mỡ bụng tích tụ quá mức còn liên quan chặt chẽ đến nguy cơ rối loạn đường huyết và kháng insulin. Phần mỡ nội tạng bao quanh gan, tim và các cơ quan khác có khả năng tiết ra nhiều chất trung gian gây viêm, làm giảm hiệu quả hoạt động của insulin.

Khi vòng eo ngày càng lớn, đặc biệt vượt mức khuyến nghị, nguy cơ mắc tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường type 2 cũng tăng lên đáng kể. Vì vậy, tăng mỡ bụng được xem là một trong những tín hiệu cảnh báo sớm về tình trạng chuyển hóa bất thường mà nhiều người thường bỏ qua.

Dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao là vòng bụng tăng kích cỡ bất thường 

3. Thường xuyên thấy đói dù vừa ăn no

Một trong những dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao dễ bị bỏ qua là cảm giác đói liên tục, ngay cả khi bạn vừa kết thúc bữa ăn. Nguyên nhân là do glucose trong máu không được vận chuyển hiệu quả vào tế bào để tạo năng lượng vì tình trạng thiếu hụt hoặc đề kháng insulin.

Khi tế bào không nhận đủ năng lượng cần thiết, cơ thể sẽ phát tín hiệu lên não rằng đang thiếu nhiên liệu, từ đó kích thích cảm giác thèm ăn và đói bụng thường xuyên. Nhiều người cho rằng mình ăn chưa đủ nên tiếp tục bổ sung thực phẩm giàu tinh bột hoặc đồ ngọt, khiến đường huyết càng tăng cao hơn. Nếu tình trạng này kéo dài dù chế độ ăn vẫn đầy đủ, bạn nên cân nhắc kiểm tra chỉ số đường huyết sớm.

4. Sụt cân nhanh mà không rõ lý do

Giảm cân bất thường cũng là một dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao khá điển hình. Khi cơ thể không thể sử dụng glucose làm nguồn năng lượng chính, nó sẽ buộc phải huy động chất béo và khối cơ để bù đắp năng lượng thiếu hụt.

Hệ quả là cân nặng giảm đáng kể dù khẩu phần ăn không thay đổi, thậm chí có người còn ăn nhiều hơn bình thường. Đồng thời, lượng đường dư thừa bị đào thải qua nước tiểu cũng làm cơ thể mất đi một phần năng lượng đáng kể. Nếu cân nặng giảm nhanh trong thời gian ngắn kèm theo mệt mỏi hoặc khô miệng thường xuyên, bạn nên chủ động thăm khám để được đánh giá chính xác.

5. Đi tiểu nhiều lần, nhất là vào ban đêm

Khi nồng độ glucose trong máu vượt quá khả năng xử lý của cơ thể, thận sẽ phải làm việc nhiều hơn để loại bỏ lượng đường dư thừa thông qua nước tiểu. Điều này khiến số lần đi tiểu tăng lên rõ rệt, đặc biệt vào ban đêm.

Người có đường huyết cao thường xuyên phải thức giấc nhiều lần để đi vệ sinh, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể. Một số trường hợp còn nhận thấy nước tiểu có nhiều bọt, màu đậm hơn bình thường hoặc có mùi lạ. Nếu hiện tượng này kéo dài trong nhiều ngày liên tiếp, đây có thể là dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao cần được kiểm tra sớm để tránh các biến chứng liên quan đến thận và hệ tiết niệu.

Đi tiểu nhiều lần cũng là một trong số các dấu hiệu đường huyết tăng cao 

Dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao nguy hiểm cần đi khám ngay

Nếu các biểu hiện thường gặp ở trên không được phát hiện và can thiệp kịp thời, lượng đường trong máu sẽ tiếp tục leo thang đến mức báo động, đẩy cơ thể vào các trạng thái cấp tính đe dọa trực tiếp đến tính mạng như nhiễm toan ceton do tiểu đường (DKA) hoặc hội chứng tăng áp suất thẩm thấu do tăng đường huyết (HHS). Khi xuất hiện các dấu hiệu dưới đây, bạn hoặc người thân cần phải đến ngay bệnh viện gần nhất.

• Hơi thở có mùi trái cây lên men hoặc mùi táo chín

Khi tế bào hoàn toàn không thể sử dụng glucose, cơ thể sẽ chuyển sang đốt cháy chất béo một cách ồ ạt để thay thế. Quá trình này sản sinh ra một loại chất thải axit độc hại gọi là ceton (ketone). Khi chất ceton tích tụ quá nhiều trong máu và đào thải qua phổi, nó sẽ khiến hơi thở của người bệnh có mùi trái cây lên men hoặc mùi giống như nước sơn móng tay (acetone). Đây là dấu hiệu điển hình của chứng nhiễm toan ceton cực kỳ nguy hiểm.

• Buồn nôn, nôn mửa và đau bụng dữ dội

Sự tích tụ của axit ceton trong máu sẽ kích thích hệ tiêu hóa, gây ra cảm giác buồn nôn liên tục, nôn mửa không ngừng và những cơn đau quặn bụng dữ dội. Nhiều người thường nhầm lẫn dấu hiệu này với ngộ độc thực phẩm hoặc viêm ruột thừa, nhưng đối với người có tiền sử đường huyết cao, đây là tình trạng cấp cứu y tế darastic.

• Thở nhanh, thở sâu và khó thở

Để cố gắng đào thải bớt lượng axit dư thừa ra khỏi cơ thể, não bộ sẽ chỉ đạo phổi tăng cường hô hấp. Người bệnh sẽ có kiểu thở Kussmaul – tức là thở rất nhanh, sâu, nghe rõ tiếng hổn hển giống như vừa chạy bộ quá sức, đi kèm với cảm giác lồng ngực bị thắt chặt và khó thở.

• Tê bì, mất cảm giác hoặc đau nhói ở bàn tay, bàn chân

Đường huyết duy trì ở mức quá cao trong thời gian dài sẽ hủy hoại các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng dây thần kinh ngoại biên. Bạn sẽ có cảm giác như có kiến bò, kim châm, tê rần hoặc đau nhói như bỏng rát ở các đầu ngón chân, ngón tay. Nguy hiểm hơn, tình trạng này có thể tiến triển thành mất hoàn toàn cảm giác, khiến bạn bị thương, giẫm phải vật sắc nhọn mà không hề hay biết, dẫn đến hoại tử.

• Lú lẫn, sa sút tinh thần, ngủ gà ngủ gật

Tình trạng mất nước trầm trọng kết hợp với sự thay đổi áp suất thẩm thấu trong não sẽ làm ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng thần kinh trung ương. Người bệnh sẽ có biểu hiện lơ mơ, nói nhảm, mất phương hướng về thời gian và không gian, phản xạ chậm chạp, ngủ lịm đi và nếu không cấp cứu kịp thời có thể rơi vào trạng thái hôn mê sâu (hôn mê do tiểu đường).

Biện pháp kiểm soát và hạ đường huyết an toàn

Sau khi nhận biết các dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao, việc áp dụng các biện pháp kiểm soát phù hợp là rất cần thiết để đưa đường huyết về mức ổn định. Thay đổi lối sống, duy trì chế độ ăn uống khoa học và tuân thủ điều trị sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng cũng như bảo vệ sức khỏe lâu dài.

1. Xây dựng chế độ ăn khoa học

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát đường huyết. Người có lượng đường trong máu tăng cao nên ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ, đạm lành mạnh và hạn chế các món ăn chứa nhiều đường hoặc tinh bột tinh chế.

• Tăng cường rau xanh.
• Ăn đủ đạm từ cá, thịt nạc, trứng và đậu.
• Hạn chế bánh kẹo, nước ngọt.
• Giảm tinh bột tinh chế.
• Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt.

2. Kiểm soát khẩu phần ăn.

Bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm phù hợp, kiểm soát lượng thức ăn trong mỗi bữa cũng giúp hạn chế tình trạng đường huyết tăng đột ngột sau ăn. Người bệnh nên ăn đúng giờ và tránh ăn quá no.

• Chia nhỏ bữa ăn trong ngày.
• Không bỏ bữa.
• Hạn chế ăn quá nhiều trong một lần.

3. Tập luyện thể dục thường xuyên

Vận động đều đặn giúp cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn, đồng thời cải thiện độ nhạy insulin. Đây là một trong những biện pháp hỗ trợ kiểm soát đường huyết được các chuyên gia khuyến khích.

• Duy trì ít nhất 150 phút vận động mỗi tuần.
• Đi bộ nhanh.
• Đạp xe.
• Bơi lội.
• Yoga.

Tập luyện thể dục thường xuyên sẽ giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn 

4. Theo dõi đường huyết định kỳ

Kiểm tra đường huyết thường xuyên giúp phát hiện sớm các bất thường và đánh giá hiệu quả của chế độ ăn uống hoặc điều trị. Điều này đặc biệt cần thiết đối với người mắc tiểu đường hoặc có nguy cơ cao.

• Đo đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Ghi lại kết quả để theo dõi sự thay đổi.
• Tái khám định kỳ khi cần thiết.

5. Tuân thủ điều trị

Nếu được chẩn đoán tăng đường huyết hoặc tiểu đường, người bệnh cần tuân thủ đúng phác đồ điều trị. Việc tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều lượng có thể khiến đường huyết khó kiểm soát hơn.

• Dùng thuốc đúng chỉ định.
• Không tự ý thay đổi liều.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ khi có bất thường.

6. Duy trì cân nặng hợp lý

Thừa cân và béo phì là những yếu tố làm tăng nguy cơ kháng insulin. Duy trì cân nặng phù hợp giúp cải thiện khả năng kiểm soát đường huyết và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.

• Ăn uống cân bằng.
• Tăng cường vận động.
• Theo dõi cân nặng thường xuyên.

7. Ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng

Căng thẳng kéo dài và thiếu ngủ có thể làm rối loạn hormone trong cơ thể, từ đó khiến đường huyết tăng cao hơn. Vì vậy, việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cũng quan trọng không kém chế độ ăn uống hay luyện tập.

• Ngủ từ 7–9 giờ mỗi đêm.
• Thư giãn tinh thần.
• Hạn chế căng thẳng kéo dài.

Xem thêm: 

Lượng đường trong máu thấp là gì? Nguyên nhân và cách cải thiện
Lượng đường trong máu cao nên ăn gì để nhanh ổn định?
Tăng đường huyết có phải là bị tiểu đường? Hiểu đúng ngay
Rối loạn dung nạp glucose là gì? Dấu hiệu cần lưu ý

Câu hỏi thường gặp 

1. Đường huyết cao có phải luôn là tiểu đường không?

Không. Đường huyết cao có thể xuất hiện tạm thời do căng thẳng, bệnh lý hoặc tác dụng của thuốc. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.

2. Tăng đường huyết có tự hết không?

Một số trường hợp nhẹ có thể cải thiện khi điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu liên quan đến tiểu đường, tình trạng này thường cần được kiểm soát và điều trị.

3. Khát nước nhiều có phải dấu hiệu tăng đường huyết?

Có thể. Khát nước liên tục là một trong những dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao thường gặp do cơ thể bị mất nước nhiều hơn bình thường.

4. Đường huyết bao nhiêu là nguy hiểm?

Đường huyết tăng quá cao và kéo dài, đặc biệt khi đi kèm các triệu chứng như khó thở, buồn nôn hoặc lơ mơ, được xem là tình trạng nguy hiểm cần được thăm khám ngay.

5. Người không mắc tiểu đường có thể bị tăng đường huyết không?

Có. Stress, nhiễm trùng, béo phì hoặc một số loại thuốc đều có thể khiến người không mắc tiểu đường bị tăng đường huyết tạm thời.

Kết luận

Dấu hiệu lượng đường trong máu tăng cao có thể biểu hiện qua nhiều triệu chứng như khát nước liên tục, đi tiểu nhiều, mệt mỏi, nhìn mờ, sụt cân bất thường hoặc vết thương lâu lành. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo giúp người bệnh chủ động kiểm tra sức khỏe và kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn. Nếu xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như khó thở, nôn ói kéo dài hoặc lơ mơ, cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Nếu bạn muốn cập nhật kiến thức về bệnh tiểu đường và mẹo chăm sóc sức khỏe mỗi ngày, hãy truy cập ngay trên Fanpage Sống Khỏe Cùng Tiểu Đường để tiếp thu thêm nhiều kiến thức về bệnh nhé.