Biến chứng tiểu đường ở người già và cách kiểm soát

Biến chứng tiểu đường ở người già thường tiến triển âm thầm nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng như đột quỵ, suy thận, mù lòa hoặc cắt cụt chi nếu không được kiểm soát kịp thời. Người cao tuổi mắc tiểu đường cần hiểu rõ các biến chứng thường gặp, mức độ nguy hiểm và cách phòng ngừa hiệu quả để giảm rủi ro, kéo dài tuổi thọ và duy trì chất lượng sống. Cùng Thuốc Tiểu Đường tìm hiểu qua bài viết bên dưới để hiểu rõ nhé.

Các biến chứng tiểu đường ở người già thường gặp

Người cao tuổi mắc tiểu đường, đặc biệt là tiểu đường type 2, thường phải đối mặt với nhiều biến chứng mạn tính. Nguyên nhân chính là do bệnh diễn tiến âm thầm trong nhiều năm, đường huyết không được kiểm soát tốt, kết hợp với lão hóa tự nhiên của các cơ quan. Dưới đây là những biến chứng tiểu đường ở người già phổ biến nhất.

Biến chứng tim mạch và đột quỵ

Tiểu đường được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu làm gia tăng biến chứng tiểu đường ở người già, đặc biệt là các bệnh lý về tim mạch và đột quỵ. Tình trạng này xảy ra là do đường huyết duy trì ở mức cao trong thời gian dài, các mạch máu sẽ bị tổn thương, thúc đẩy quá trình hình thành các mảng xơ vữa động mạch, làm hẹp lòng mạch và cản trở lưu thông máu. 
Ở người cao tuổi mắc tiểu đường, nguy cơ tim mạch càng tăng cao do thường đi kèm nhiều yếu tố bất lợi như: huyết áp cao kéo dài, rối loạn mỡ máu, thừa cân, béo phì, căng thẳng tâm lý, stress. 
Khi sự kết hợp của các yếu tố này sẽ khiến cho biến chứng tiểu đường ở người già trở nên nghiêm trọng hơn, làm tăng khả năng xảy ra nhồi máu cơ tim, đột quỵ não và nhiều bệnh lý mạch máu khác. Đặc biệt, các biến cố tim mạch thường xuất hiện đột ngột, để lại di chứng nặng nề hoặc thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được can thiêp kịp thời. 

Biến chứng tiểu đường ở người già gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ

Biến chứng thần kinh và bàn chân

Trong các biến chứng tiểu đường ở người già, tổn thương hệ thần kinh là một trong những tình trạng thường gặp và tiến triển âm thầm. Nguyên nhân là do đường huyết không được kiểm soát tốt, các dây thần kinh ngoại biên dần bị suy yếu, dẫn đến làm suy giảm khả năng dẫn truyền cảm giác và vận động. 
Một số triệu chứng khó chịu có thể xuất hiện ở người cao tuổi mắc tiểu đường như:

• Cảm giác tê rần, châm chích ở tay chân.
• Đau nhức kéo dài hoặc nóng rát như bỏng.
• Giảm hoặc mất hoàn toàn cảm giác ở bàn chân.

Điều đáng lo ngại, mất cảm giác sẽ khiến bạn khó phát hiện các vết xước hay tổn thương nhỏ ở chân. Nếu không được chăm sóc kịp thời, các vết thương sẽ dễ tiến triển thành loét sâu, nhiễm trùng nặng và làm tăng nguy cơ hoại tử hoặc cắt cụt chi. 
Ngoài ra, sự suy giảm cảm giác ở bàn chân còn khiến người cao tuổi dễ mất thăng bằng khi di chuyển, làm tăng nguy cơ té ngã, gãy xương hoặc chấn thương nặng. 

Biến chứng về mắt

Các vấn đề về mắt là biến chứng tiểu đường ở người già dễ bị bỏ qua. Do đường huyết cao làm tổn thương các mạch máu nhỏ tại võng mạc, dẫn đến các bệnh lý nguy hiểm như:

• Bệnh võng mạc tiểu đường: Gây xuất huyết, phù nề võng mạc.
• Đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp: Xảy ra sớm và nhanh hơn ở người tiểu đường, nếu không điều trị sẽ dẫn đến mù lòa vĩnh viễn. 

Những tổn thương này tiến triển âm thầm, khiến người bệnh dần gặp khó khăn khi nhìn xa, nhìn gần hoặc trong điều kiện ánh sáng yếu. Do mắt là cơ quan nhạy cảm và dễ bị tổn thương. Do đó, người cao tuổi mắc tiểu đường cần chủ động kiểm tra mắt định kỳ từ 1-2 lần mỗi năm, đồng thời kiểm soát tốt đường huyết và tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ để hạn chế tối đa biến chứng có thể xảy ra. 

Tiểu đường có thể gây ra bệnh võng mạc 

Biến chứng suy thận

Khi đường huyết duy trì ở mức cao trong thời gian dài, các mạch máu li ti bên trong thận lâu dần sẽ bị tổn thương, làm suy giảm khả năng lọc và đào thải chất độc ra khỏi cơ thể. Đối với người cao tuổi, nguy cơ này ngày càng cao là do chức năng thận vốn đã suy giảm theo quá trình lão hóa. 
Vì vậy, biến chứng tiểu đường ở người già liên quan đến thận thường tiến triển âm thầm nhưng nhanh chóng. Khi tổn thương trở nên nghiêm trọng, người bệnh có thể phát triển thành suy thận mạn tính, thậm chí bước sang giai đoạn cuối. Đây là thời điểm phải chạy thận nhân tạo định kỳ hoặc ghép thận để duy trì sự sống. 

Xem thêm: 

Biến chứng thận của bệnh tiểu đường: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa
Biến chứng tim mạch của bệnh tiểu đường và cách phòng ngừa hiệu quả

Biến chứng tiểu đường ở người già có nguy hiểm không?

Câu trả lời là có, biến chứng tiểu đường ở người già cực kỳ nguy hiểm. Mức độ nguy hiểm đối với người già thường cao hơn rất nhiều so với người trẻ tuổi. 
Bệnh có thể gây tàn phế, giảm chất lượng sống và đe dọa tính mạng, bao gồm tổn thương mắt dẫn đến mù lòa, suy thận, biến chứng tim mạch (nhồi máu cơ tim, đột quỵ), tổn thương thần kinh (tê bì, loét chân, phải cắt cụt chi) và tăng nguy cơ té ngã, nhiễm trùng. 
Do ở người già, bệnh thường tiến triển âm thầm, khó chẩn đoán vì triệu chứng lẫn với lão hóa, kèm bệnh lý nền như cao huyết áp, rối loạn lipid. Thời gian mắc bệnh lâu làm tăng nguy cơ biến chứng cấp tính như hạ đường huyết hoặc mãn tính như nhiễm trùng nặng. 

Cách kiểm soát biến chứng tiểu đường ở người già

Mặc dù biến chứng tiểu đường ở người già nguy hiểm nhưng bạn hoàn toàn có thể ngăn chặn hoặc hạn chế các biến chứng bằng cách kết hợp lối sống và tuân thủ theo phác đồ điều trị của bác sĩ. Dưới đây là một số giải pháp mà bạn có thể tham khảo để áp dụng. 

Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học 

Người cao tuổi mắc tiểu đường nên:

• Tăng cường rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu chất xơ.
• Ưu tiên chất béo tốt từ thực vật như đậu nành, mè, lạc.
• Giảm lượng tinh bột tinh chế, hạn chế bánh kẹo, nước ngọt.
• Hạn chế các loại trái cây có hàm lượng đường cao như xoài, nhãn, mít.

Một khẩu phần ăn thanh đạm, ít chất béo xấu và lựa chọn thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp sẽ giúp kiểm soát đường máu ổn định suốt ngày, góp phần giảm biến chứng tiểu đường ở người già. 

Duy trì vận động phù hợp thể trạng

Tập luyện nhẹ nhàng và đều đặn sẽ mang lại nhiều lợi ích cho người cao tuổi. Vận động nhẹ nhàng 30 phút/ngày với các bài tập như: đi bộ chậm, đạp xe, yoga, tập dưỡng sinh,...sẽ giúp cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và đồng thời tăng cường sức khỏe tim mạch, tinh thần. Bên cạnh đó, vận động hợp lý còn giúp hạn chế biến chứng tiểu đường liên quan đến xương khớp. 

Tập thể dục đều đặn cũng là cách giúp kiểm soát biến chứng tiểu đường ở người già

Theo dõi đường huyết đều đặn

Kiểm tra đường huyết thường xuyên sẽ giúp người bệnh nắm rõ tình trạng sức khỏe và kịp thời điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt hoặc thuốc men. Ở người lớn tuổi, tình trạng tăng đường huyết lẫn hạ đường huyết đều tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Vì thế, ngoài đo đường huyết tại nhà, bạn cần thực hiện xét nghiệm HbA1c theo chỉ định để đánh giá khả năng kiểm soát đường huyết trong dài hạn, từ đó phòng ngừa biến chứng tiểu đường ở người già. 

Ngừng hút thuốc lá

Vì thuốc lá làm co hẹp mạch máu, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và thúc đẩy tiến triển các biến chứng nguy hiểm của bệnh tiểu đường. Chính vì vậy, việc bỏ thuốc lá càng sớm sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng tiểu đường ở người già, đặc biệt là biến chứng tim mạch. 

Tuân thủ điều trị bằng thuốc

Người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc dù cảm thấy sức khỏe cải thiện. Thay vào đó là nên dùng thuốc đúng liều, đúng thời điểm theo chỉ định của bác sĩ. Nếu trong trường hợp bạn gặp tác dụng phụ, khó nuốt thuốc hoặc hay quên liều, bạn cần trao đổi sớm với bác sĩ để được điều chỉnh phác đồ phù hợp, tránh làm nặng thêm biến chứng. 

Theo dõi chức năng thận định kỳ

Để phát hiện kịp thời các dấu hiệu suy thận, bạn nên xét nghiệm máu và nước tiểu đều đặn để được chẩn đoán chính xác mức độ của bệnh. Chỉ khi theo dõi và can thiệp sớm sẽ giúp làm chậm quá trình tổn thương thận. 

Lời khuyên cho người chăm sóc bệnh nhân tiểu đường

Chăm sóc người già bị tiểu đường đòi hỏi sự kiên nhẫn, thấu hiểu và kiến thức y tế cơ bản. Dưới đây là những lưu ý dành cho người thân:

• Theo dõi tâm lý: Người già dễ bị trầm cảm khi phải kiêng khem và uống thuốc kéo dài. Hãy luôn động viên và tạo không khí vui vẻ trong gia đình.
• Chuẩn bị sẵn bộ sơ cứu hạ đường huyết: Luôn mang theo kẹo, viên đường hoặc sữa để xử lý nhanh khi người bệnh có dấu hiệu vã mồ hôi, run rẩy, chóng mặt.
• Khám định kỳ: Nên đưa người bệnh đi khám chuyên khoa nội tiết ít nhất 3-6 tháng/lần để tầm soát sớm các biến chứng về tim, thận, mắt.
• Hỗ trợ vệ sinh cá nhân: Giúp người bệnh cắt móng tay, chân cẩn thận, chọn giày dép mềm mại, không gây kích ứng da. 

Xem thêm: Bị tiểu đường bao lâu thì biến chứng và cách phòng ngừa hiệu quả

Kết luận

Biến chứng tiểu đường ở người già là vấn đề nghiêm trọng nhưng không phải không thể kiểm soát. Tuy các biến chứng này có tính chất nguy hiểm nhưng nếu được phát hiện sớm và kiểm soát tốt thông qua lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng, tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ sẽ giúp người cao tuổi sống khỏe mạnh, hạn chế biến chứng. Gia đình và người chăm sóc chính là chỗ dựa quan trọng giúp người bệnh vượt qua hành trình sống chung với tiểu đường một cách an toàn và bền vững.