Tiểu đường tuýp 4: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Tiểu đường tuýp 4 là một khái niệm còn khá mới trong lĩnh vực y học, dùng để chỉ tình trạng đái tháo đường liên quan đến quá trình lão hóa ở người lớn tuổi. Mặc dù chưa được công nhận là một phân loại chính thức như tiểu đường tuýp 1 hay tuýp 2, thuật ngữ này đang nhận được nhiều sự quan tâm vì giúp giải thích cơ chế bệnh sinh ở một nhóm bệnh nhân cao tuổi. Thuốc Tiểu Đường sẽ giúp bạn hiểu rõ tiểu đường tuýp 4 nguyên nhân, triệu chứng, chỉ số đường huyết cũng như phương pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả qua bài viết bên dưới. 

Tiểu đường tuýp 4 là gì?

Khi nhắc đến bệnh đái tháo đường, đa số mọi người thường chỉ biết đến tiểu đường tuýp 1 và tiểu đường tuýp 2. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các nhà khoa học đã đề cập đến một dạng rối loạn chuyển hóa mới xảy ra chủ yếu ở người lớn tuổi, ngay cả khi họ không bị thừa cân hay béo phì. Tình trạng này được gọi là tiểu đường tuýp 4.

Hiểu một cách đơn giản, tiểu đường tuýp 4 là thuật ngữ dùng để mô tả tình trạng kháng insulin xuất hiện ở người cao tuổi có cân nặng bình thường. Không giống tiểu đường tuýp 1 vốn bắt nguồn từ phản ứng tự miễn làm phá hủy tế bào beta của tuyến tụy, cũng không điển hình như tiểu đường tuýp 2 thường liên quan đến béo phì và lối sống ít vận động, dạng bệnh này được cho là có mối liên hệ chặt chẽ với quá trình lão hóa của cơ thể.

Tiểu đường tuýp 4 để chỉ tình trạng kháng insulin do lão hóa ở người cao tuổi

Theo các nghiên cứu ban đầu, khi tuổi tác tăng lên, các tế bào miễn dịch và mô mỡ có thể thay đổi chức năng, làm giảm khả năng đáp ứng với insulin và khiến đường huyết tăng cao. Mặc dù khái niệm tiểu đường tuýp 4 vẫn đang được nghiên cứu và chưa được công nhận là một phân loại chính thức trong các hướng dẫn chẩn đoán hiện nay, nhưng những phát hiện này mở ra hướng tiếp cận mới trong việc hiểu và điều trị bệnh đái tháo đường ở người cao tuổi.

Nguyên nhân gây ra tiểu đường tuýp 4

Hiện nay, tiểu đường tuýp 4 vẫn là một khái niệm tương đối mới trong lĩnh vực y học. Do đó, các nghiên cứu về cơ chế hình thành và nguyên nhân gây bệnh vẫn đang được tiếp tục để làm rõ hơn.

Một số kết quả nghiên cứu cho thấy, tiểu đường tuýp 4 có thể liên quan đến sự thay đổi của hệ miễn dịch khi cơ thể bước vào giai đoạn lão hóa. Cụ thể, nghiên cứu công bố năm 2015 phát hiện sự gia tăng bất thường của tế bào T điều hòa (Regulatory T cells - Treg) trong mô mỡ ở người lớn tuổi. Sự tích tụ của các tế bào này được cho là có thể làm suy giảm khả năng đáp ứng với insulin, từ đó khiến lượng đường trong máu tăng cao.

Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng nhận định rằng tuổi tác là yếu tố đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển bệnh. Khi cơ thể già đi, chức năng chuyển hóa và hoạt động của các tế bào dần suy giảm, tạo điều kiện cho tình trạng kháng insulin xuất hiện ngay cả ở những người không thừa cân hoặc béo phì.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là những giả thuyết dựa trên các nghiên cứu ban đầu. Đến nay, nguyên nhân chính xác gây tiểu đường tuýp 4 vẫn chưa được xác nhận và cần thêm nhiều bằng chứng khoa học để khẳng định cơ chế hình thành của dạng đái tháo đường này.

Triệu chứng nhận biết tiểu đường tuýp 4

Do tiểu đường tuýp 4 vẫn là một dạng đái tháo đường đang được nghiên cứu, các biểu hiện lâm sàng của bệnh nhìn chung không khác biệt nhiều so với những loại đái tháo đường khác. Tuy nhiên, vì bệnh thường xuất hiện ở người lớn tuổi có cân nặng bình thường nên các dấu hiệu ban đầu dễ bị nhầm lẫn với quá trình lão hóa tự nhiên, khiến nhiều người phát hiện bệnh khá muộn.

Một số triệu chứng thường gặp của tiểu đường tuýp 4 bao gồm:

• Cơ thể mệt mỏi, thiếu năng lượng dù không làm việc quá sức.
• Thường xuyên khát nước và có nhu cầu uống nước nhiều hơn bình thường.
• Cảm giác đói nhanh, ăn nhiều nhưng vẫn không thấy no.
• Đi tiểu nhiều lần, đặc biệt vào ban đêm.
• Giảm cân không rõ nguyên nhân mặc dù chế độ ăn không thay đổi hoặc ăn nhiều hơn.
• Thị lực suy giảm, nhìn mờ do đường huyết cao ảnh hưởng đến mắt.
• Vết trầy xước hoặc vết thương lâu lành, dễ bị nhiễm trùng tái phát.

Cần lưu ý rằng, những triệu chứng trên không chỉ xuất hiện ở tiểu đường tuýp 4 mà còn có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác. Vì vậy, nếu nhận thấy các dấu hiệu kéo dài hoặc nghi ngờ đường huyết bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Việc chẩn đoán sớm sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ biến chứng về sau.

Thường xuyên khát nước là một trong các triệu chứng của tiểu đường tuýp 4

Tiểu đường tuýp 4 có chỉ số đường huyết bao nhiêu? 

Hiện nay, tiểu đường tuýp 4 chưa có tiêu chuẩn chẩn đoán riêng về chỉ số đường huyết. Việc xác định bệnh vẫn dựa trên các tiêu chí chẩn đoán đái tháo đường do các tổ chức y tế áp dụng. Trong đó, xét nghiệm đường huyết lúc đói là một trong những phương pháp được sử dụng phổ biến.

Cụ thể:

• Đường huyết lúc đói từ 126 mg/dL (7,0 mmol/L) trở lên: Nếu kết quả được xác nhận qua ít nhất hai lần xét nghiệm vào các thời điểm khác nhau, người bệnh có thể được chẩn đoán mắc đái tháo đường.
• Đường huyết lúc đói từ 100–125 mg/dL (5,6–6,9 mmol/L): Đây là giai đoạn tiền đái tháo đường (rối loạn đường huyết lúc đói). Ở giai đoạn này, nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường trong tương lai khá cao nếu không có biện pháp kiểm soát phù hợp.
• Đường huyết lúc đói dưới 100 mg/dL (5,6 mmol/L): Được xem là trong giới hạn bình thường đối với đa số người trưởng thành khỏe mạnh.

Ngoài xét nghiệm đường huyết lúc đói, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm khác như HbA1c hoặc nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT) để đánh giá chính xác tình trạng chuyển hóa đường và đưa ra chẩn đoán.

Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy mắc tiểu đường tuýp 4 hoặc đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường, người bệnh không nên quá lo lắng. Việc điều chỉnh chế độ ăn uống, tăng cường vận động, duy trì cân nặng hợp lý và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ có thể giúp kiểm soát đường huyết hiệu quả, đồng thời giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng tim mạch, thần kinh, thận và mắt trong tương lai.

Điều trị tiểu đường tuýp 4 như thế nào?

Do tiểu đường tuýp 4 vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu và chưa được công nhận là một nhóm bệnh riêng trong các hướng dẫn chẩn đoán quốc tế, nên hiện nay chưa có phác đồ điều trị đặc hiệu dành cho dạng bệnh này.

Các nghiên cứu ban đầu cho thấy sự gia tăng bất thường của tế bào T điều hòa (Treg) có thể đóng vai trò trong cơ chế hình thành bệnh. Từ phát hiện này, các nhà khoa học đang tiếp tục phát triển và đánh giá những liệu pháp mới, bao gồm các thuốc hoặc kháng thể có khả năng điều chỉnh hoạt động của tế bào T nhằm cải thiện tình trạng kháng insulin ở người cao tuổi. Tuy nhiên, các phương pháp này vẫn đang trong quá trình nghiên cứu và chưa được áp dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng.

Ở thời điểm hiện tại, việc điều trị tiểu đường tuýp 4 chủ yếu tập trung vào kiểm soát đường huyết và phòng ngừa biến chứng, tương tự như điều trị đái tháo đường tuýp 2. Tùy theo tình trạng sức khỏe, mức đường huyết và các bệnh lý đi kèm, bác sĩ có thể chỉ định thuốc hạ đường huyết phù hợp, kết hợp với chế độ dinh dưỡng khoa học, tăng cường vận động thể lực và theo dõi đường huyết định kỳ.

Bên cạnh việc dùng thuốc, người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng và tái khám đúng lịch. Đây là những yếu tố quan trọng giúp kiểm soát bệnh lâu dài, giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, thận, thần kinh và mắt, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống.

Hiện nay điều trị tiểu đường tuýp 4 chủ yếu kiểm soát đường huyết tương tự tiểu đường tuýp 2

Tiểu đường tuýp 4 có phòng ngừa được không?

Do tiểu đường tuýp 4 vẫn là một dạng đái tháo đường đang được nghiên cứu nên hiện chưa có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu. Các nhà khoa học cho rằng bệnh có liên quan đến quá trình lão hóa và sự thay đổi của hệ miễn dịch, vì vậy việc áp dụng các phương pháp phòng bệnh giống tiểu đường tuýp 2 có thể không mang lại hiệu quả tương tự.

Chẳng hạn, giảm cân là giải pháp quan trọng đối với người mắc tiểu đường tuýp 2 do tình trạng thừa cân, béo phì. Tuy nhiên, đa số người mắc tiểu đường tuýp 4 lại có cân nặng bình thường, nên việc giảm cân không giúp cải thiện cơ chế gây bệnh hay làm giảm sự tích tụ của các tế bào T điều hòa như giả thuyết hiện nay.

Mặc dù chưa thể ngăn ngừa hoàn toàn tiểu đường tuýp 4, việc duy trì lối sống khoa học vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe, kiểm soát đường huyết và giảm nguy cơ mắc các dạng đái tháo đường khác.

• Duy trì chế độ ăn uống cân bằng

Một chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp ổn định đường huyết và hỗ trợ hoạt động của hệ chuyển hóa. Người lớn tuổi nên ưu tiên các thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và trái cây ít đường; đồng thời bổ sung nguồn protein chất lượng từ cá, thịt nạc, trứng hoặc sữa ít béo.

Bên cạnh đó, cần hạn chế đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn, chất béo bão hòa và tinh bột tinh chế. Việc xây dựng thực đơn phù hợp với tình trạng sức khỏe nên được tư vấn bởi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đạt hiệu quả lâu dài.

• Tăng cường vận động thể chất

Duy trì thói quen tập luyện đều đặn giúp cơ thể sử dụng insulin hiệu quả hơn, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Người trưởng thành nên dành khoảng 150 phút vận động cường độ trung bình mỗi tuần, tương đương khoảng 30 phút/ngày trong ít nhất 5 ngày/tuần, với các hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập dưỡng sinh.

• Khám sức khỏe và theo dõi đường huyết định kỳ

Vì tiểu đường tuýp 4 thường xuất hiện ở người cao tuổi và các triệu chứng ban đầu khá mờ nhạt, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ là rất cần thiết. Xét nghiệm đường huyết và HbA1c theo chỉ định của bác sĩ giúp phát hiện sớm những bất thường về chuyển hóa, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời.

Đến nay, các bằng chứng khoa học mới chỉ cho thấy tiểu đường tuýp 4 có thể liên quan đến quá trình lão hóa và sự thay đổi của tế bào T điều hòa trong cơ thể. Tuy nhiên, cơ chế gây bệnh vẫn chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn. Vì vậy, duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học, vận động thường xuyên và kiểm tra sức khỏe định kỳ vẫn là những giải pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ mắc các bệnh rối loạn chuyển hóa.

Xem thêm: 

Tiểu đường tuýp 3 là gì? Nguyên nhân và cách phòng ngừa
Bệnh tiểu đường ở người trẻ và triệu chứng cần nhận biết sớm
Bệnh tiểu đường ở người già: Triệu chứng và cách phòng ngừa
Bệnh tiểu đường có mấy tuýp? Phân biệt nhanh

Kết luận

Tiểu đường tuýp 4 là một khái niệm mới trong y học, được sử dụng để mô tả tình trạng rối loạn đường huyết liên quan đến quá trình lão hóa ở người cao tuổi. Mặc dù chưa được công nhận là một phân loại chính thức, việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị sẽ giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe và kiểm soát đường huyết hiệu quả. Duy trì chế độ ăn uống khoa học, tập luyện đều đặn và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nếu bạn muốn cập nhật kiến thức về bệnh tiểu đường và mẹo chăm sóc sức khỏe mỗi ngày, hãy truy cập ngay trên Fanpage Sống Khỏe Cùng Tiểu Đường để tiếp thu thêm nhiều kiến thức về bệnh nhé.