Tê bì chân tay ở người tiểu đường: Nguyên nhân, giải pháp điều trị

Tê bì chân tay ở người tiểu đường là biến chứng thần kinh thường gặp do đường huyết tăng cao kéo dài, gây cảm giác tê, ngứa ran, đau rát hoặc mất cảm giác ở tay và chân. Nếu không kiểm soát và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến loét chân, nhiễm trùng và nhiều biến chứng nguy hiểm khác. Vậy tê bì chân tay ở người đái tháo đường là như thế nào và giải pháp điều trị ra sao? Cùng Thuốc Tiểu Đường tìm hiểu qua bài viết bên dưới để hiểu rõ hơn nhé. 

Tê bì chân tay ở người tiểu đường là thế nào?

Tê bì chân tay ở người tiểu đường là một trong những biểu hiện điển hình của biến chứng thần kinh ngoại biên, là biến chứng thường gặp ở người mắc đái tháo đường kéo dài. Khi lượng đường huyết không được kiểm soát tốt trong thời gian dài, các dây thần kinh ngoại vi có thể bị tổn thương, dẫn đến cảm giác tê rần, châm chích hoặc mất cảm giác ở tay và chân.
Tình trạng tê bì chân tay ở người tiểu đường thường xuất hiện âm thầm, phổ biến hơn ở những bệnh nhân mắc bệnh lâu năm, đặc biệt là người trung niên và cao tuổi. Do triệu chứng ban đầu khá mờ nhạt, nhiều người bệnh dễ chủ quan hoặc nhầm lẫn với các vấn đề thông thường khác, chỉ phát hiện khi tổn thương thần kinh đã tiến triển nặng.
Đáng lưu ý, không ít trường hợp người bệnh tiểu đường không cảm nhận rõ dấu hiệu bất thường trong giai đoạn sớm. Điều này khiến biến chứng thần kinh ngoại biên diễn tiến âm ỉ, làm tăng nguy cơ loét bàn chân, nhiễm trùng và các biến chứng nghiêm trọng khác nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời.

Tê bì chân tay ở người tiểu đường là biến chứng của thần kinh ngoại biên

Dấu hiệu nhận biết tê bì chân tay ở người tiểu đường

Tê bì chân tay ở người tiểu đường chủ yếu là triệu chứng của bệnh thần kinh ngoại biên do biến chứng đường huyết cao. Dưới đây là các triệu chứng phổ biến: 

• Cảm giác tê rần rần, như kiến bò hoặc kim châm ở đầu ngón tay, ngón chân: Đây là dấu hiệu sớm nhất, do tổn thương sợi thần kinh cảm giác nhỏ gây rối loạn dẫn truyền tín hiệu, thường bắt đầu ở vị trí xa nhất (đầu ngón) và đối xứng hai bên, lan dần lên bàn tay/bàn chân theo thời gian.
• Đau rát, nóng bỏng hoặc tê lạnh: Triệu chứng này xuất phát từ viêm và thoái hóa myelin bao quanh dây thần kinh, làm tăng nhạy cảm đau, thường nặng hơn ban đêm do giảm phân tâm và tăng lưu thông máu tạm thời.
• Mất cảm giác dần dần: Do tổn thương tiến triển phá hủy đầu mút thần kinh cảm giác, bệnh nhân khó nhận biết nóng-lạnh hoặc chấn thương nhỏ, dẫn đến nguy cơ loét không lành vì không phát hiện kịp thời.
• Yếu cơ và co giật cơ: Xảy ra khi thần kinh vận động bị ảnh hưởng, gây teo cơ bàn chân, khó đi lại hoặc giữ thăng bằng, thường kèm run nhẹ do rối loạn tín hiệu từ não đến chi.
• Da khô, nứt nẻ và dễ bầm tím: Thiếu dinh dưỡng từ vi mạch bị tắc nghẽn do đường huyết cao, làm da mất độ ẩm và đàn hồi, tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát từ vết nứt.​

Những triệu chứng này thường tiến triển âm thầm sau 5-10 năm kiểm soát đường huyết kém, cần theo dõi chặt chẽ để tránh biến chứng nghiêm trọng như hoại tử.

Tại sao người tiểu đường hay bị tê bì chân tay?

Tê bì chân tay ở người tiểu đường chủ yếu bắt nguồn từ biến chứng thần kinh ngoại biên, là hậu quả của tình trạng tăng đường huyết kéo dài không được kiểm soát hiệu quả. Cơ chế gây bệnh thường là sự tác động đồng thời giữa tổn thương dây thần kinh và rối loạn hệ mạch máu nhỏ nuôi dưỡng các dây thần kinh này. Nguyên nhân gây ra tê bì chân tay gồm:

Tổn thương dây thần kinh do đường huyết cao

Khi nồng độ glucose trong máu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, các sợi thần kinh ngoại vi, đặc biệt ở bàn tay và bàn chân dễ bị tổn thương. Điều này làm suy giảm khả năng dẫn truyền tín hiệu cảm giác, khiến người bệnh xuất hiện cảm giác tê rần, châm chích hoặc giảm cảm nhận nóng, lạnh, đau.

Tiểu đường bị tê bì chân tay là do đường huyết cao

Tổn thương mạch máu nuôi dưỡng dây thần kinh

Đường huyết tăng cao thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, làm hẹp hoặc tắc một phần các mạch máu ngoại vi. Khi lưu lượng máu đến nuôi dưỡng dây thần kinh bị suy giảm, các sợi thần kinh rơi vào tình trạng thiếu oxy và dưỡng chất, lâu dần dẫn đến thoái hóa và làm trầm trọng hơn tình trạng tê bì chân tay ở người tiểu đường.

Rối loạn chuyển hóa các dưỡng chất cần thiết cho thần kinh

Tăng đường huyết kéo dài còn ảnh hưởng đến khả năng hấp thu và sử dụng các vitamin nhóm B, đặc biệt là vitamin B1, B6 và B12 – những vi chất đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chức năng hệ thần kinh. Sự thiếu hụt các vitamin này khiến triệu chứng tê bì tiến triển nhanh và dai dẳng hơn.

Các yếu tố nguy cơ làm nặng triệu chứng

Một số thói quen và bệnh lý đi kèm như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia thường xuyên, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc béo phì có thể làm tăng tốc độ tổn thương thần kinh, từ đó khiến tê bì chân tay ở người tiểu đường trở nên nghiêm trọng và khó kiểm soát hơn.

Sử dụng rượu bia thường xuyên cũng là yếu tố nguy cơ dẫn đến tê bì chân tay

Biến chứng nguy hiểm của tê bì chân tay tiểu đường

Tê bì chân tay ở người tiểu đường do biến chứng thần kinh thường được đánh giá là nghiêm trọng hơn so với tình trạng tê bì thông thường ở người không mắc bệnh. Khi hệ thần kinh bị tổn thương kéo dài bởi đường huyết cao, cảm giác khó chịu có xu hướng tăng dần, xuất hiện liên tục ở đầu ngón tay, ngón chân và có thể kéo dài cả ngày, gây ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, giấc ngủ cũng như khả năng lao động của người bệnh.
Ở giai đoạn tiến triển, tình trạng tê bì chân tay ở người tiểu đường có thể đi kèm rối loạn cảm giác hoặc thậm chí mất cảm giác hoàn toàn. Người bệnh khó nhận biết các tác động từ bên ngoài như vật sắc nhọn, bề mặt cứng hoặc nhiệt độ quá nóng. Điều này làm tăng nguy cơ hình thành các vết trầy xước, tổn thương da mà không được phát hiện kịp thời, dẫn đến nhiễm trùng nghiêm trọng và các biến chứng nguy hiểm ở chi.
Không chỉ dừng lại ở tổn thương thần kinh, các rối loạn mạch máu đi kèm trong bệnh tiểu đường cũng góp phần làm trầm trọng thêm tê bì chân tay ở người tiểu đường. Khi mạch máu bị xơ vữa và tắc nghẽn, nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch như bệnh mạch vành, tai biến mạch máu não tăng cao, có thể để lại di chứng nặng nề về vận động và đe dọa tính mạng nếu không được kiểm soát sớm.

Xem thêm: Biến chứng tiểu đường ở da và nguyên nhân hình thành

Cách điều trị và khắc phục tê bì chân tay hiệu quả

Điều trị tê bì chân tay ở người tiểu đường cần được thực hiện toàn diện, tập trung vào kiểm soát nguyên nhân gốc rễ là đường huyết tăng cao, đồng thời cải thiện chức năng thần kinh và hạn chế tiến triển biến chứng. Người bệnh nên duy trì mức đường huyết ổn định thông qua chế độ ăn uống khoa học, vận động phù hợp và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ.
Bên cạnh đó, người mắc đái tháo đường cần tái khám định kỳ với bác sĩ để theo dõi diễn tiến bệnh và phát hiện sớm các biến chứng thần kinh. Dựa trên mức độ tổn thương và biểu hiện lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp điều trị phù hợp, bao gồm:

• Sử dụng thuốc giảm đau thần kinh

Một số thuốc như gabapentin, pregabalin hoặc amitriptyline có thể được chỉ định nhằm giảm cảm giác tê bì, đau rát do tổn thương thần kinh. Ngoài thuốc uống, bác sĩ cũng có thể cân nhắc các chế phẩm dùng tại chỗ như kem bôi, thuốc mỡ, miếng dán hoặc bình xịt chứa lidocaine, capsaicin hay các hoạt chất gây tê khác để hỗ trợ giảm đau tại vùng affected.

• Bổ sung vitamin hỗ trợ thần kinh

Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phục hồi chức năng của hệ thần kinh. Việc bổ sung vitamin này, theo chỉ định y tế, có thể giúp cải thiện triệu chứng tê bì chân tay ở người tiểu đường và làm chậm quá trình tổn thương thần kinh.

• Tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Các bài tập vật lý trị liệu phù hợp giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, cải thiện tuần hoàn máu và nâng cao khả năng vận động, từ đó hỗ trợ giảm cảm giác tê bì và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Có thể chữa tê bì chân tay tiểu đường bằng thuốc 

Chăm sóc bàn chân tại nhà cho người tiểu đường

Chăm sóc người mắc tê bì chân tay ở người tiểu đường cần tập trung vào mục tiêu cốt lõi là kiểm soát đường huyết ổn định, từ đó làm chậm tiến triển tổn thương thần kinh và hạn chế các biến chứng nguy hiểm. Bên cạnh việc tuân thủ điều trị y tế, người bệnh cần chú ý xây dựng lối sống khoa học và chăm sóc cơ thể đúng cách.

• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh

Người bệnh nên ưu tiên bổ sung rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt để cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ cần thiết cho cơ thể. Đồng thời, cần hạn chế thực phẩm giàu chất béo bão hòa, tinh bột hấp thu nhanh, đồ ăn chế biến sẵn, thức ăn nhanh và các loại bánh kẹo, nước ngọt nhằm kiểm soát tốt đường huyết và giảm nguy cơ làm nặng tê bì chân tay ở người tiểu đường.

• Tăng cường vận động thể chất

Tập thể dục đều đặn với các hình thức phù hợp như đi bộ, đạp xe, yoga hoặc bơi lội giúp cải thiện tuần hoàn máu, hỗ trợ nuôi dưỡng dây thần kinh và nâng cao sức khỏe toàn diện.

• Điều chỉnh thói quen sinh hoạt

Người bệnh nên tránh hút thuốc lá, hạn chế sử dụng rượu bia và tuân thủ việc bổ sung vitamin B12 theo chỉ định của bác sĩ để bảo vệ chức năng hệ thần kinh.

• Tái khám định kỳ theo hướng dẫn y tế

Việc thăm khám đúng lịch giúp bác sĩ theo dõi diễn tiến bệnh, điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời và phát hiện sớm các biến chứng liên quan đến tê bì chân tay ở người tiểu đường.

Xem thêm: 

Người bệnh tiểu đường bị phù chân: Nguyên nhân và cách giảm sưng hiệu quả
Cách chữa bệnh tiểu đường tại nhà hiệu quả, an toàn

Kết luận

Tê bì chân tay ở người tiểu đường là biến chứng thần kinh phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và làm chậm tiến triển nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Việc kiểm soát đường huyết, duy trì lối sống lành mạnh, tuân thủ điều trị và chăm sóc bàn chân khoa học chính là chìa khóa giúp người bệnh phòng ngừa biến chứng nguy hiểm, nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.