Các triệu chứng tăng đường huyết và cách kiểm soát

Triệu chứng tăng đường huyết thường bao gồm khát nước nhiều, đi tiểu thường xuyên, mệt mỏi, khô miệng, nhìn mờ và vết thương lâu lành. Những dấu hiệu này xuất hiện khi lượng glucose trong máu tăng cao và cơ thể không thể sử dụng đường hiệu quả. Nếu nhận biết sớm triệu chứng tăng đường huyết, người bệnh có thể điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và điều trị kịp thời để tránh các biến chứng nguy hiểm của bệnh tiểu đường. Bài viết dưới đây, Thuốc Tiểu Đường sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết về các triệu chứng tăng đường huyết và cách kiểm soát hiệu quả để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Khi nào chỉ số đường huyết được coi là cao?

Tăng đường huyết xảy ra khi cơ thể không có đủ insulin hoặc không thể sử dụng insulin đúng cách để chuyển hóa đường thành năng lượng.

Chỉ số đường huyết được xác định dựa trên các thời điểm khác nhau trong ngày. Theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), một người được xác định là có đường huyết cao khi:

• Đường huyết lúc đói (sau ít nhất 8 tiếng không ăn): Vượt quá 126 mg/dL (7.0 mmol/L).
• Đường huyết sau ăn 2 giờ: Vượt quá 180 mg/dL (10.0 mmol/L).
• Chỉ số HbA1c: Lớn hơn hoặc bằng 6.5%.

Tuy nhiên, ngưỡng chịu đựng của mỗi cơ thể là khác nhau. Có những người mức đường huyết lên đến 150 - 200 mg/dL vẫn chưa cảm thấy triệu chứng rõ rệt, trong khi người khác đã thấy khó chịu. Việc theo dõi bằng máy đo đường huyết cá nhân là cách duy nhất để xác nhận chính xác tình trạng này.

Chỉ số đường huyết cao xảy ra khi insulin không đủ để chuyển hóa đường thành năng lượng 

Các triệu chứng tăng đường huyết thường gặp

Khi bị hạ đường huyết, nhiều người thường dễ nhận ra qua cảm giác chóng mặt, buồn nôn hoặc khó thở. Ngược lại, khi lượng đường trong máu tăng cao, cơ thể cũng phát ra nhiều tín hiệu cảnh báo. Tuy nhiên, các triệu chứng tăng đường huyết ban đầu thường khá âm thầm nên dễ bị bỏ qua nếu không chú ý theo dõi.

Dưới đây là những dấu hiệu phổ biến giúp bạn sớm nhận biết tình trạng này.

• Thường xuyên cảm thấy đói và khát nước

Một trong những triệu chứng tăng đường huyết dễ gặp nhất là cảm giác đói và khát nước liên tục.

Khi đường trong máu tăng cao nhưng không được tế bào sử dụng hiệu quả để tạo năng lượng, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái thiếu năng lượng giả. Điều này khiến bạn nhanh đói, mệt mỏi và có xu hướng ăn nhiều hơn bình thường, đặc biệt là thèm đồ ngọt.

Bên cạnh đó, nồng độ glucose tăng cao khiến cơ thể phải điều chỉnh bằng cách tăng cảm giác khát nước. Khi uống nhiều nước giúp cơ thể pha loãng lượng đường trong máu và hỗ trợ đào thải glucose dư thừa qua nước tiểu.

• Đi tiểu nhiều lần, đặc biệt vào ban đêm

Đi tiểu nhiều lần trong ngày hoặc phải thức dậy nhiều lần vào ban đêm để đi tiểu cũng là triệu chứng tăng đường huyết khá điển hình.

Khi lượng đường trong máu vượt quá ngưỡng cho phép, thận sẽ phải làm việc tích cực hơn để lọc và loại bỏ glucose dư thừa. Quá trình này khiến lượng nước tiểu tăng lên đáng kể.

Nếu tình trạng kéo dài, thận có thể bị quá tải do phải hoạt động liên tục, lâu dài có nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng lọc của cơ quan này.

• Cơ thể mệt mỏi, thiếu năng lượng

Nhiều người nghĩ rằng đường huyết cao đồng nghĩa với việc cơ thể có nhiều năng lượng hơn. Tuy nhiên thực tế lại ngược lại.

Khi insulin hoạt động kém hiệu quả, glucose không thể đi vào tế bào để tạo năng lượng. Hậu quả là các tế bào bị đói năng lượng, dẫn đến cảm giác mệt mỏi, uể oải kéo dài. Đây cũng là một triệu chứng tăng đường huyết thường gặp ở người mắc tiền tiểu đường hoặc tiểu đường.

Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh có thể gặp hiện tượng sụt cân không rõ nguyên nhân do cơ thể phải sử dụng mỡ và cơ để bù đắp năng lượng.

• Một số triệu chứng khác có thể đi kèm

Ngoài những biểu hiện trên, người bị tăng đường huyết còn có thể xuất hiện thêm nhiều dấu hiệu khác như:

Nhìn mờ, thị lực giảm tạm thời.

Tê bì hoặc châm chích ở tay chân.

Khó thở, tim đập nhanh.

Da khô, khô miệng kéo dài.

Cảm giác bứt rứt, khó chịu trong cơ thể.

Trong những trường hợp nghiêm trọng, đường huyết tăng quá cao có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như ngất xỉu, rối loạn ý thức hoặc thậm chí đột quỵ. Vì vậy, khi nhận thấy các triệu chứng tăng đường huyết xuất hiện thường xuyên, người bệnh nên kiểm tra đường huyết và thăm khám sớm để được tư vấn điều trị phù hợp.

Triệu chứng tăng đường huyết đi tiểu nhiều lần 

Khi nào cần gặp bác sĩ ngay lập tức?

Mặc dù các triệu chứng tăng đường huyết ban đầu có vẻ nhẹ nhàng, nhưng nếu không được xử lý, chúng có thể tiến triển thành các tình trạng cấp cứu y tế. Bạn cần đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Hơi thở có mùi trái cây (mùi táo chín): Đây là dấu hiệu của nhiễm toan ceton (DKA), là một biến chứng cực kỳ nguy hiểm.
• Buồn nôn và nôn mửa dữ dội: Cơ thể không còn khả năng dung nạp thức ăn hay nước uống.
• Đau bụng quặn thắt: Thường đi kèm với tình trạng rối loạn điện giải.
• Thở nhanh, thở nông: Cơ thể đang nỗ lực đào thải axit dư thừa qua đường hô hấp.
• Lú lẫn, hôn mê: Khi não bộ bị ảnh hưởng nghiêm trọng do nồng độ đường và độc tố quá cao.

Nguyên nhân xuất hiện triệu chứng tăng đường huyết

Tăng đường huyết đột ngột thường xuất phát từ thói quen sinh hoạt, tâm lý hoặc tác động của một số loại thuốc. Khi các yếu tố này kéo dài, cơ thể dễ xuất hiện triệu chứng tăng đường huyết và khiến chỉ số đường trong máu khó kiểm soát.

• Chế độ ăn uống không hợp lý

Việc tiêu thụ nhiều thực phẩm chứa carbohydrate tinh chế, đồ ngọt, thực phẩm nhiều dầu mỡ hoặc trái cây sấy khô có thể khiến đường huyết tăng nhanh. Ngoài ra, thói quen bỏ bữa sáng hoặc thức khuya cũng làm rối loạn hormone trong cơ thể, từ đó dễ gây ra triệu chứng tăng đường huyết.

• Căng thẳng kéo dài

Stress khiến cơ thể tiết ra nhiều hormone như cortisol, làm tăng lượng glucose trong máu. Nếu tình trạng căng thẳng diễn ra thường xuyên, nguy cơ xuất hiện triệu chứng tăng đường huyết và tiến triển thành đái tháo đường type 2 sẽ cao hơn.

• Tác dụng phụ của một số loại thuốc

Một số thuốc điều trị như corticosteroid hoặc prednisone có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa đường trong cơ thể, khiến đường huyết tăng bất thường. Vì vậy, người đang dùng các thuốc này cần theo dõi sức khỏe để phát hiện sớm triệu chứng tăng đường huyết.

Xem thêm: Nguyên nhân tăng đường huyết ở người tiểu đường cần biết

Cách kiểm soát và hạ đường huyết hiệu quả 

Kiểm soát đường huyết đóng vai trò quan trọng trong việc giảm triệu chứng tăng đường huyết và ngăn ngừa biến chứng của bệnh tiểu đường. Thay đổi lối sống kết hợp với điều trị y tế có thể giúp người bệnh duy trì mức đường huyết ổn định.

Cách xử trí khi tăng đường huyết đột ngột

Tăng đường huyết đột ngột có thể xảy ra trong thời gian ngắn và khiến cơ thể nhanh chóng xuất hiện các triệu chứng tăng đường huyết như khát nước, mệt mỏi hoặc đi tiểu nhiều. Khi gặp tình trạng này, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp sau để hỗ trợ hạ đường huyết tạm thời.

• Uống đủ nước

Bổ sung nước giúp cơ thể đào thải bớt lượng đường dư thừa qua nước tiểu và hỗ trợ ổn định đường huyết. Tuy nhiên, người mắc bệnh thận, suy tim hoặc cao huyết áp nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng cách này.

• Tiêm insulin theo chỉ định

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định tiêm insulin để đưa đường huyết về mức an toàn nhanh hơn. Việc sử dụng insulin cần thực hiện đúng hướng dẫn của nhân viên y tế nhằm tránh các biến chứng không mong muốn.

Người bệnh tiểu đường có thể tiêm insulin để hạ đường huyết 

• Vận động nhẹ nhàng

Các hoạt động thể chất nhẹ như đi bộ khoảng 15–20 phút có thể giúp cơ bắp tiêu thụ glucose hiệu quả hơn, từ đó hỗ trợ giảm đường huyết. Tuy nhiên, nếu đang có biểu hiện chóng mặt, mệt nhiều hoặc sốt, là những triệu chứng tăng đường huyết có thể kèm theo thì nên nghỉ ngơi thay vì vận động.

Cách kiểm soát đường huyết lâu dài

Ngoài những biện pháp xử trí tạm thời, việc duy trì thói quen sống lành mạnh cũng rất quan trọng để hạn chế triệu chứng tăng đường huyết tái phát:

• Theo dõi đường huyết tại nhà bằng máy đo đường huyết cầm tay, đặc biệt vào buổi sáng lúc đói, sau ăn khoảng 2 giờ và trước khi ngủ.
• Tăng cường rau xanh, đặc biệt là các loại rau giàu chất xơ; hạn chế tinh bột và thực phẩm nhiều đường.
• Duy trì tập thể dục đều đặn mỗi ngày để hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
• Ngủ đủ từ 6–8 tiếng mỗi đêm để giúp cơ thể cân bằng hormone.
• Thực hành yoga, thiền hoặc các phương pháp thư giãn để giảm căng thẳng.
• Người mắc tiểu đường cần tuân thủ phác đồ điều trị và dùng thuốc đúng hướng dẫn của bác sĩ.
• Hạn chế rượu bia và tránh sử dụng các chất kích thích.

Việc theo dõi sức khỏe thường xuyên và điều chỉnh lối sống phù hợp sẽ giúp giảm nguy cơ xuất hiện triệu chứng tăng đường huyết cũng như phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.

Xem thêm: 

Đường trong máu cao có bị tiểu đường không? Kiểm soát như thế nào?
Tại sao đái tháo đường làm tăng cholesterol trong máu?
Tại sao sau khi tập thể dục đường huyết tăng ở người tiểu đường?

Kết luận 

Triệu chứng tăng đường huyết là dấu hiệu quan trọng cảnh báo lượng đường trong máu đang vượt quá mức bình thường. Các biểu hiện như khát nước nhiều, đi tiểu thường xuyên, mệt mỏi, nhìn mờ hay vết thương lâu lành đều có thể liên quan đến tình trạng này.

Việc nhận biết sớm triệu chứng tăng đường huyết giúp người bệnh chủ động kiểm soát đường huyết, điều chỉnh chế độ ăn uống, tăng cường vận động và tuân thủ điều trị. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường hoặc đường huyết tăng cao kéo dài, người bệnh nên thăm khám bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời.