Bệnh tiểu đường có gây mất ngủ không? Cách cải thiện giấc ngủ

Bệnh tiểu đường có gây mất ngủ không? Đây là câu hỏi nhận được rất nhiều sự quan tâm từ người bệnh tiểu đường. Bởi vì, giấc ngủ có ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Nếu không được khắc phục, mất ngủ còn khiến đường huyết khó kiểm soát và làm bệnh diễn tiến nặng hơn. Trong bài viết dưới đây, sẽ giúp bạn giải đáp được những thắc mắc và biết cách cải thiện giấc ngủ tốt hơn.

Mối liên hệ giữa giấc ngủ và bệnh tiểu đường

Giấc ngủ và bệnh tiểu đường có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau. Khi một yếu tố bị rối loạn, yếu tố còn lại cũng dễ dàng bị ảnh hưởng.
Thực tế, sự biến động đường huyết, đặc biệt là tình trạng tăng hoặc hạ đường huyết, có thể gây gián đoạn giấc ngủ đáng kể. Cụ thể:

• Khi đường huyết tăng cao, cơ thể thường xuất hiện cảm giác khát nước, đi tiểu nhiều lần trong đêm, khiến người bệnh khó ngủ ngon giấc.
• Khi đường huyết hạ thấp, các triệu chứng như vã mồ hôi, tim đập nhanh, hồi hộp hoặc lú lẫn có thể khiến người bệnh tỉnh giấc giữa đêm.

Bệnh tiểu đường có gây mất ngủ không

Ngoài ra, thiếu ngủ còn làm rối loạn hormone trong cơ thể: giảm leptin (hormone tạo cảm giác no) và tăng ghrelin (hormone gây đói). Điều này khiến người bệnh thèm ăn nhiều hơn, dễ tiêu thụ quá mức thực phẩm, từ đó làm tăng đường huyết và gây khó khăn trong kiểm soát tiểu đường.
Một số nghiên cứu y khoa đã chứng minh rõ mối liên hệ này. Chẳng hạn, nghiên cứu đăng trên Tạp chí Nội tiết lâm sàng và Chuyển hóa Hoa Kỳ năm 2020 cho thấy tình trạng thiếu ngủ làm tăng nguy cơ phát triển bệnh tiểu đường tuýp 2. Đồng thời, có tới khoảng 39% bệnh nhân tiểu đường tuýp 2 gặp tình trạng mất ngủ. Bên cạnh đó, một nghiên cứu khác từ năm 2011 cũng chỉ ra rằng người mắc tiểu đường tuýp 2 thường khó duy trì giấc ngủ sâu và hay bị buồn ngủ vào ban ngày.

Bệnh tiểu đường có gây mất ngủ không?

Để hiểu rõ vì sao bệnh tiểu đường có thể dẫn đến tình trạng mất ngủ, cần nhìn vào cơ chế tác động của bệnh đối với cơ thể. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh sự liên hệ chặt chẽ giữa tiểu đường và rối loạn giấc ngủ, trong đó nguyên nhân chủ yếu đến từ những yếu tố sau:

• Đường huyết tăng cao: Người bệnh tiểu đường thường có mức glucose trong máu cao hơn bình thường. Điều này khiến cơ thể tăng bài tiết nước tiểu, dẫn đến việc phải thức dậy nhiều lần trong đêm, làm giấc ngủ bị gián đoạn.
• Cảm giác khát nước thường xuyên: Khi lượng đường trong máu quá lớn, nước trong tế bào bị rút ra ngoài, khiến cơ thể luôn trong tình trạng khát. Người bệnh phải tỉnh giấc để uống nước, gây khó duy trì giấc ngủ liền mạch.
• Hạ đường huyết về đêm: Một số bệnh nhân kiểm soát đường huyết chưa tốt dễ gặp tình trạng tụt đường huyết khi ngủ. Các dấu hiệu như run rẩy, đổ mồ hôi, chóng mặt… sẽ khiến họ tỉnh giấc giữa chừng.

Những yếu tố này làm giảm chất lượng giấc ngủ, khiến người bệnh mệt mỏi, thiếu tập trung và căng thẳng vào ban ngày. Vì vậy, kiểm soát đường huyết ổn định kết hợp với chế độ sinh hoạt lành mạnh là chìa khóa quan trọng để hạn chế mất ngủ ở người tiểu đường. Trong trường hợp tình trạng mất ngủ kéo dài, người bệnh nên chủ động thăm khám để được bác sĩ chẩn đoán và hướng dẫn điều trị phù hợp.

Xem thêm: Bệnh tiểu đường có gây rụng tóc không?

Các vấn đề về giấc ngủ của bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường có thể gây ra nhiều vấn đề về giấc ngủ, từ nhẹ đến nghiêm trọng.

Chứng ngưng thở khi ngủ

Chứng ngưng thở khi ngủ là tình trạng tạm thời ngừng thở do đường hô hấp trên bị tắc nghẽn trong lúc ngủ. Rối loạn này thường gặp ở nhóm người từ 35 – 52 tuổi, đặc biệt phổ biến ở những ai thừa cân hoặc béo phì.
Khi xảy ra ngưng thở khi ngủ, lượng oxy trong máu giảm xuống, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của não bộ và hệ tim mạch. Thực tế, nghiên cứu cho thấy có đến 2/3 người thừa cân phải đối mặt với tình trạng này, khiến sức khỏe tổng thể bị đe dọa nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Thiếu ngủ

Các nghiên cứu cho thấy, thiếu ngủ có mối quan hệ chặt chẽ với tình trạng kháng insulin. Khi không ngủ đủ giấc, cơ thể dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, thiếu năng lượng, từ đó kích thích nhu cầu ăn uống nhiều hơn. Việc nạp dư thừa thực phẩm, đặc biệt là đồ ngọt và tinh bột, lâu dần có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và góp phần thúc đẩy kháng insulin phát triển.

Chân bồn chồn

Hội chứng chân không yên (RLS) là một dạng rối loạn giấc ngủ khá phổ biến, đặc trưng bởi cảm giác thôi thúc phải cử động chân liên tục nhằm giảm bớt sự khó chịu. Người bệnh thường kèm theo các triệu chứng như ngứa ran, tê mỏi hoặc đau nhức, khiến giấc ngủ bị gián đoạn, đặc biệt ở những người mắc tiểu đường.
Để kiểm soát hội chứng này, điều quan trọng là phải điều trị từ nguyên nhân gốc rễ. Nếu RLS xuất phát từ việc kiểm soát đường huyết chưa tốt, việc duy trì mức đường huyết ổn định sẽ giúp cải thiện triệu chứng và hỗ trợ giấc ngủ chất lượng hơn.

Khó ngủ

Nhiều nghiên cứu chứng minh rằng thiếu ngủ có liên quan chặt chẽ đến tình trạng kháng insulin. Khi giấc ngủ không được đảm bảo, cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi, thiếu năng lượng, dẫn đến nhu cầu ăn uống tăng cao. Việc tiêu thụ nhiều thực phẩm, đặc biệt là những món giàu tinh bột và đường, làm gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì – yếu tố góp phần thúc đẩy kháng insulin và tiểu đường phát triển.

Người bệnh tiểu đường cảm thấy khó ngủ

Hạ đường huyết khi ngủ

Lượng đường huyết hạ thấp vào ban đêm có thể khiến giấc ngủ của người tiểu đường bị gián đoạn, đồng thời gây khó khăn khi thức dậy vào sáng hôm sau. Tình trạng này thường đi kèm cảm giác mệt mỏi kéo dài suốt cả ngày. Một trong những dấu hiệu dễ nhận biết của hạ đường huyết khi ngủ là cơ thể ra nhiều mồ hôi sau khi tỉnh giấc. Tuy nhiên, cũng có không ít trường hợp người bệnh không nhận ra bất kỳ triệu chứng nào cho đến khi đi khám và được chẩn đoán.

Chứng ngủ ngáy

Thừa cân, béo phì hoặc tích tụ quá nhiều mỡ trong cơ thể thường đi kèm với các vấn đề về giấc ngủ như ngáy to, rối loạn giấc ngủ hay ngưng thở khi ngủ. Không chỉ vậy, béo phì còn là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác như tiểu đường tuýp 2, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, viêm khớp và thậm chí là đột quỵ.

Mất ngủ ảnh hưởng thế nào đến người bệnh tiểu đường?

Mất ngủ không chỉ là một triệu chứng của bệnh tiểu đường mà còn là một yếu tố làm bệnh trở nên tồi tệ hơn.

• Tăng đường huyết: Khi thiếu ngủ, cơ thể sản xuất nhiều cortisol hơn, một hormone gây căng thẳng làm tăng đường huyết. Đồng thời, độ nhạy insulin của cơ thể giảm, khiến tế bào khó hấp thụ glucose hơn. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: mất ngủ làm đường huyết tăng, và đường huyết tăng lại gây ra các triệu chứng làm mất ngủ.
• Tăng cảm giác thèm ăn: Thiếu ngủ làm tăng mức độ ghrelin (hormone gây đói) và giảm mức độ leptin (hormone gây no), khiến người bệnh cảm thấy đói hơn và thèm các loại thực phẩm giàu carbohydrate và đường. Điều này có thể dẫn đến tăng cân, làm việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn.
• Suy giảm hệ miễn dịch: Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh. Mất ngủ làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến người bệnh dễ bị nhiễm trùng và các bệnh lý khác.
• Ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần: Mất ngủ kéo dài có thể gây ra các vấn đề về tâm lý như lo âu, trầm cảm và suy giảm trí nhớ. Sức khỏe tinh thần kém cũng ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tự quản lý bệnh tiểu đường của người bệnh.

Cách cải thiện giấc ngủ cho người tiểu đường

Cải thiện giấc ngủ là một phần không thể thiếu trong kế hoạch điều trị bệnh tiểu đường. Dưới đây là một số cách hiệu quả:

• Kiểm soát đường huyết: Đây là giải pháp quan trọng nhất. Duy trì đường huyết ổn định trong phạm vi mục tiêu sẽ giúp giảm các triệu chứng gây khó ngủ như đi tiểu đêm hay hạ đường huyết về đêm.
• Thiết lập thói quen ngủ lành mạnh:

Giờ đi ngủ và thức dậy cố định: Đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Điều này giúp điều chỉnh đồng hồ sinh học của cơ thể.
Tạo môi trường ngủ lý tưởng: Phòng ngủ nên tối, yên tĩnh và mát mẻ. Hạn chế sử dụng các thiết bị điện tử trước khi ngủ ít nhất 30-60 phút.
Tránh caffeine và rượu: Không uống cà phê, trà, nước ngọt có ga và rượu vào buổi chiều và buổi tối.

• Tập thể dục thường xuyên: Tập thể dục giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ. Tuy nhiên, nên tránh tập thể dục cường độ cao gần giờ đi ngủ vì có thể làm tăng nhịp tim và thân nhiệt, gây khó ngủ.
• Cẩn trọng với bữa ăn tối: Ăn tối nhẹ nhàng và tránh ăn quá no hoặc quá muộn. Ăn quá nhiều vào buổi tối có thể làm tăng đường huyết, gây khó ngủ.
• Kiểm soát stress: Thực hành các kỹ thuật thư giãn như thiền, yoga, hoặc hít thở sâu có thể giúp giảm căng thẳng và cải thiện giấc ngủ.
• Thảo luận với bác sĩ: Nếu các vấn đề về giấc ngủ kéo dài và nghiêm trọng, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ. Bác sĩ có thể chẩn đoán các rối loạn giấc ngủ như chứng ngưng thở khi ngủ và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

Tập thể dục thường xuyên sẽ cải thiện giấc ngủ

Xem thêm: Bị bệnh tiểu đường có tăng cân được không?

Câu hỏi thường gặp

1. Mất ngủ có làm tăng đường huyết?
Có. Thiếu ngủ hoặc mất ngủ làm tăng hormone căng thẳng (cortisol), gây kháng insulin, dẫn đến đường huyết tăng cao.
2. Tiểu đường ngủ nhiều có tốt không?
Ngủ nhiều bất thường không tốt. Nó có thể là dấu hiệu của rối loạn đường huyết hoặc biến chứng. Người bệnh cần theo dõi và đi khám nếu thường xuyên ngủ quá nhiều.
3. Bị tiểu đường có buồn ngủ không?
Có. Nhiều người bệnh cảm thấy buồn ngủ, mệt mỏi vào ban ngày do đường huyết dao động hoặc do giấc ngủ ban đêm kém chất lượng.

Kết luận

Bệnh tiểu đường có gây mất ngủ không? Qua bài viết trên, có thể khẳng định rằng bệnh tiểu đường có gây mất ngủ và đây là tình trạng phổ biến. Mất ngủ không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng sống mà còn khiến đường huyết khó kiểm soát, làm tăng nguy cơ biến chứng. Người bệnh cần chủ động cải thiện giấc ngủ bằng lối sống lành mạnh, kiểm soát đường huyết tốt và thăm khám định kỳ. Giấc ngủ ngon chính là chìa khóa giúp người tiểu đường sống khỏe, kiểm soát bệnh hiệu quả hơn.