Khi nào cần tầm soát tiểu đường thai kỳ? Mẹ bầu nên biết sớm

Tầm soát tiểu đường thai kỳ thường được thực hiện ở tuần 24–28 để phát hiện sớm nguy cơ tăng đường huyết khi mang thai. Với mẹ bầu có nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra sớm hơn. Việc tầm soát đúng thời điểm giúp giảm nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và bé. Đồng thời giúp mẹ bầu chủ động theo dõi sức khỏe và kiểm soát thai kỳ an toàn hơn. Cùng Thuốc Tiểu Đường nhận biết chính xác thời điểm và quy trình tầm soát đái tháo đường thai kỳ qua bài viết dưới đây. 

Vì sao mẹ bầu cần tầm soát tiểu đường thai kỳ?

Đái tháo đường thai kỳ là tình trạng rối loạn đường huyết xuất hiện trong thời gian mang thai do cơ thể mẹ bầu giảm khả năng sử dụng insulin hiệu quả. Bệnh thường không có dấu hiệu rõ ràng nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho cả mẹ và bé nếu không được phát hiện sớm. Vì vậy, việc tầm soát tiểu đường thai kỳ đúng thời điểm là bước quan trọng giúp thai kỳ diễn ra an toàn hơn.

Khi lượng đường trong máu tăng cao kéo dài, mẹ bầu có thể đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe như tăng cân nhanh, tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật hoặc khó kiểm soát sức khỏe trong giai đoạn cuối thai kỳ. Ngoài ra, nguy cơ mắc đái tháo đường tuýp 2 sau sinh cũng cao hơn so với bình thường.

Không chỉ ảnh hưởng đến mẹ, đường huyết cao còn tác động trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi. Em bé có thể tăng trưởng quá mức, dẫn đến thai to, khó sinh thường hoặc tăng nguy cơ sinh non. Sau sinh, trẻ cũng dễ gặp tình trạng hạ đường huyết, khó thích nghi hoặc có nguy cơ rối loạn chuyển hóa về sau.

Việc tầm soát tiểu đường thai kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường về đường huyết để bác sĩ đưa ra chế độ dinh dưỡng, vận động và theo dõi phù hợp. Kiểm soát tốt từ sớm không chỉ giúp mẹ bầu ổn định sức khỏe mà còn giảm đáng kể nguy cơ biến chứng cho thai nhi trong suốt thai kỳ và sau sinh.

Tầm soát tiểu đường thai kỳ giúp giúp phát hiện sớm rối loạn đường huyết ở thai phụ

Khi nào cần tầm soát tiểu đường thai kỳ?

Đái tháo đường thai kỳ có thể diễn tiến âm thầm nhưng lại gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của mẹ và thai nhi. Vì vậy, mẹ bầu cần thực hiện tầm soát tiểu đường thai kỳ đúng thời điểm để phát hiện sớm và kiểm soát kịp thời những bất thường về đường huyết.

• Khám thai lần đầu 

Ngay trong lần khám thai đầu tiên, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử sức khỏe, cân nặng, chế độ sinh hoạt và các yếu tố nguy cơ liên quan đến đái tháo đường thai kỳ. Đây là bước cần thiết để xác định mẹ bầu có thuộc nhóm nguy cơ cao hay không và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp cho suốt thai kỳ.

• Trường hợp mẹ bầu không có yếu tố nguy cơ

Nếu thai phụ không có tiền sử đái tháo đường hoặc các yếu tố nguy cơ đặc biệt, bác sĩ thường chỉ định kiểm tra đường huyết lúc đói trước tiên. Trong trường hợp chỉ số đường huyết cao hơn mức bình thường, mẹ bầu sẽ được theo dõi thêm bằng nghiệm pháp dung nạp glucose trong giai đoạn từ tuần 24–28 của thai kỳ.

• Mẹ bầu có nguy cơ cao cần tầm soát sớm

Với những trường hợp có nguy cơ như thừa cân, tiền sử gia đình mắc đái tháo đường, từng bị tiểu đường thai kỳ hoặc sinh con to, việc tầm soát tiểu đường thai kỳ thường được thực hiện ngay từ 3 tháng đầu. Dù kết quả ban đầu bình thường, mẹ bầu vẫn cần kiểm tra lại ở tuần thai 24–28 để đảm bảo an toàn.

• Tuần 24–28: Thời điểm tầm soát quan trọng nhất

Đây được xem là giai đoạn phù hợp để thực hiện tầm soát tiểu đường thai kỳ. Lúc này, cơ thể mẹ bắt đầu thay đổi mạnh về nội tiết, làm tăng tình trạng kháng insulin và khiến đường huyết dễ tăng cao hơn bình thường. Việc kiểm tra đúng thời điểm giúp phát hiện bệnh sớm, từ đó có hướng điều chỉnh dinh dưỡng và chăm sóc thai kỳ hiệu quả hơn.

Quy trình tầm soát tiểu đường thai kỳ diễn ra như thế nào?

Để phát hiện sớm rối loạn đường huyết trong thai kỳ, bác sĩ thường chỉ định tầm soát tiểu đường thai kỳ bằng nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống. Đây là phương pháp phổ biến giúp đánh giá khả năng chuyển hóa đường của cơ thể mẹ bầu và thường được thực hiện trong giai đoạn từ tuần 24–28 của thai kỳ.

Các bước thực hiện tầm soát tiểu đường thai kỳ

Xét nghiệm thường được tiến hành vào buổi sáng khi mẹ bầu đã nhịn ăn ít nhất 8 giờ. Trong vài ngày trước đó, thai phụ vẫn nên duy trì chế độ ăn uống bình thường, đặc biệt không cắt giảm tinh bột đột ngột để đảm bảo kết quả chính xác.

Đầu tiên, nhân viên y tế sẽ lấy mẫu máu để kiểm tra chỉ số đường huyết lúc đói. Sau đó, mẹ bầu được yêu cầu uống khoảng 75g glucose pha trong 200–300ml nước trong thời gian ngắn.

Trong quá trình chờ xét nghiệm, thai phụ cần hạn chế vận động mạnh, không ăn thêm thực phẩm hay sử dụng nước ngọt để tránh ảnh hưởng đến kết quả. Tiếp theo, bác sĩ sẽ lấy thêm mẫu máu sau 1 giờ và 2 giờ kể từ thời điểm uống glucose nhằm theo dõi mức đường huyết của cơ thể.

Đọc kết quả xét nghiệm như thế nào?

Kết quả tầm soát tiểu đường thai kỳ được đánh giá dựa trên các mốc đường huyết tiêu chuẩn:

• Đường huyết lúc đói: dưới 92 mg/dL (5,1 mmol/L)
• Sau 1 giờ uống glucose: dưới 180 mg/dL (10 mmol/L)
• Sau 2 giờ uống glucose: dưới 153 mg/dL (8,5 mmol/L)

Nếu có từ hai chỉ số trở lên vượt ngưỡng cho phép, mẹ bầu có thể được chẩn đoán mắc đái tháo đường thai kỳ. Trường hợp chỉ một chỉ số cao bất thường thường được xem là dấu hiệu rối loạn dung nạp glucose và cần theo dõi thêm trong thai kỳ.

Quy trình tầm soát tiểu đường thai kỳ được thực hiện đầy đủ các bước 

Mẹ bầu cần làm gì nếu bị tiểu đường thai kỳ?

Khi nhận kết quả mắc tiểu đường thai kỳ, nhiều mẹ bầu cảm thấy lo lắng. Tuy nhiên, nếu được kiểm soát tốt, mẹ vẫn có thể duy trì thai kỳ khỏe mạnh và sinh con an toàn. Điều quan trọng là tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ về chế độ ăn uống, vận động và theo dõi đường huyết.

1. Điều chỉnh chế độ ăn uống

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát tiểu đường thai kỳ.

Mẹ bầu nên:

• Ăn nhiều rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ
• Chia nhỏ bữa ăn trong ngày
• Hạn chế đồ ngọt, bánh kẹo, nước ngọt
• Ưu tiên tinh bột hấp thu chậm như gạo lứt, yến mạch
• Bổ sung đạm lành mạnh từ cá, thịt nạc, trứng, sữa ít đường

Không nên nhịn ăn hoặc kiêng quá mức vì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.

2. Theo dõi đường huyết thường xuyên

Bác sĩ có thể hướng dẫn mẹ bầu tự đo đường huyết tại nhà để theo dõi hiệu quả kiểm soát bệnh. Việc ghi chép chỉ số đường huyết hàng ngày giúp bác sĩ dễ dàng điều chỉnh chế độ điều trị phù hợp.

3. Duy trì vận động nhẹ nhàng

Hoạt động thể chất giúp cơ thể sử dụng insulin hiệu quả hơn.

Mẹ bầu có thể lựa chọn:

• Đi bộ nhẹ nhàng
• Yoga cho bà bầu
• Các bài tập vận động phù hợp với thai kỳ

Tuy nhiên cần tránh vận động quá sức hoặc tập luyện khi có chỉ định hạn chế từ bác sĩ.

Mẹ bầu nên duy trì vận động nhẹ nhàng thường xuyên để giữ mức đường huyết ổn định

4. Tuân thủ lịch khám thai

Mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ thường cần được theo dõi sát hơn so với thai kỳ thông thường.

Các lần khám thai giúp bác sĩ:

• Theo dõi sự phát triển của thai nhi
• Kiểm tra lượng nước ối
• Đánh giá đường huyết
• Phát hiện sớm nguy cơ biến chứng

5. Dùng thuốc hoặc insulin nếu cần

Trong một số trường hợp, thay đổi chế độ ăn và vận động chưa đủ để kiểm soát đường huyết. Khi đó bác sĩ có thể chỉ định insulin hoặc thuốc phù hợp. Mẹ bầu tuyệt đối không tự ý dùng thuốc khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Những lưu ý trước khi tầm soát tiểu đường thai kỳ

Để kết quả xét nghiệm chính xác, mẹ bầu cần chuẩn bị đúng cách trước khi thực hiện tầm soát tiểu đường thai kỳ.

Không tự ý ăn kiêng trước xét nghiệm

Một số mẹ bầu cố tình giảm tinh bột hoặc ăn rất ít trước ngày xét nghiệm với mong muốn kết quả đẹp hơn. Tuy nhiên điều này có thể khiến kết quả không phản ánh đúng tình trạng sức khỏe thực tế.

Nhịn ăn đúng thời gian hướng dẫn

Thông thường mẹ bầu cần nhịn ăn từ 8–12 giờ trước khi xét nghiệm. Trong thời gian này chỉ nên uống nước lọc.

Không sử dụng:

• Cà phê
• Sữa
• Nước ngọt
• Nước trái cây

Ngủ đủ giấc trước ngày xét nghiệm

Thiếu ngủ hoặc căng thẳng có thể ảnh hưởng đến chỉ số đường huyết. Vì vậy mẹ bầu nên nghỉ ngơi đầy đủ trước khi thực hiện tầm soát tiểu đường thai kỳ.

Mang theo đồ ăn nhẹ sau xét nghiệm

Sau khi hoàn thành nghiệm pháp glucose, nhiều mẹ bầu cảm thấy đói hoặc mệt. Chuẩn bị sẵn bánh mì, sữa hoặc đồ ăn nhẹ sẽ giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn.

Lựa chọn cơ sở y tế uy tín

Mẹ bầu nên thực hiện tầm soát tiểu đường thai kỳ tại bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa uy tín để đảm bảo kết quả chính xác và được tư vấn đầy đủ.

Xem thêm: 

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ bao nhiêu tuần là tốt nhất
Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ nhịn ăn bao lâu để kết quả chính xác?
Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ có được uống nước hay phải nhịn?
Kinh nghiệm đi xét nghiệm tiểu đường thai kỳ tránh sai kết quả

Kết luận 

Tầm soát tiểu đường thai kỳ là bước kiểm tra quan trọng giúp phát hiện sớm rối loạn đường huyết trong thai kỳ và giảm nguy cơ biến chứng cho cả mẹ lẫn bé. Hầu hết mẹ bầu nên thực hiện xét nghiệm trong khoảng tuần 24–28, riêng những người có yếu tố nguy cơ cao cần được kiểm tra sớm hơn theo chỉ định bác sĩ. Việc chủ động tầm soát tiểu đường thai kỳ, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý và theo dõi sức khỏe định kỳ sẽ giúp mẹ bầu có thai kỳ khỏe mạnh và an toàn hơn.

Để không bỏ lỡ thông tin mới nhất về bệnh tiểu đường và chăm sóc sức khỏe, bạn có thể truy cập Fanpage Sống Khỏe Cùng Tiểu Đường để tìm hiểu thêm nhé.