Người bị tiểu đường bị ngứa do đâu? Cách khắc phục hiệu quả

Người bị tiểu đường bị ngứa là tình trạng phổ biến mà nhiều bệnh nhân gặp phải, đặc biệt ở giai đoạn đường huyết tăng cao kéo dài. Cảm giác ngứa ngáy liên tục, rát bỏng và bong tróc da không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, thậm chí là dấu hiệu cảnh báo biến chứng nguy hiểm của bệnh. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân người bị tiểu đường bị ngứa do đâu, cách nhận biết và hướng dẫn các biện pháp khắc phục hiệu quả, an toàn tại nhà.

Nguyên nhân người bị tiểu đường bị ngứa

Ngứa da là một trong những triệu chứng ngoài da thường gặp ở người mắc bệnh tiểu đường. Tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có sự thay đổi của da, mạch máu và hệ thần kinh do đường huyết tăng cao kéo dài.

Da khô và mất nước

Người bị tiểu đường thường dễ gặp tình trạng da khô và mất nước do lượng đường trong máu cao làm ảnh hưởng đến quá trình giữ ẩm tự nhiên của da. Khi đường huyết không được kiểm soát tốt, cơ thể sẽ đào thải nước nhiều hơn qua đường tiểu, dẫn đến mất nước và khiến da trở nên khô ráp, bong tróc.
Làn da khô không chỉ gây cảm giác khó chịu mà còn làm tăng nguy cơ ngứa, đặc biệt vào mùa hanh khô hoặc khi sử dụng các loại xà phòng, hóa chất mạnh. Việc da mất nước liên tục còn làm giảm khả năng hàng rào bảo vệ da trước các tác nhân gây kích ứng từ môi trường, làm cho cảm giác ngứa càng trở nên nghiêm trọng hơn.

Người bị tiểu đường bị ngứa do da khô

Suy giảm lưu thông máu

Tiểu đường lâu ngày có thể dẫn đến suy giảm lưu thông máu do tổn thương các mạch máu nhỏ. Khi máu không lưu thông tốt đến các phần của cơ thể như da, đặc biệt là các chi dưới, da sẽ bị thiếu oxy và chất dinh dưỡng cần thiết để duy trì sự khỏe mạnh. Điều này làm da trở nên yếu ớt, dễ bị khô, nứt nẻ và gây cảm giác ngứa. Sự giảm lưu thông máu cũng làm chậm quá trình làm lành các vết thương nhỏ trên da, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng, từ đó exacerbating tình trạng ngứa.

Tổn thương thần kinh

Một trong những biến chứng phổ biến của tiểu đường là tổn thương thần kinh (hay còn gọi là thần kinh tiểu đường). Khi các dây thần kinh bị tổn thương, tín hiệu cảm giác từ da đến não có thể bị rối loạn. Điều này dẫn đến hiện tượng ngứa không do kích thích bên ngoài mà là do hệ thần kinh phản ứng sai lệch. 
Người bị tổn thương thần kinh thường cảm thấy ngứa ngáy kéo dài, thậm chí dù không có dấu hiệu rõ ràng trên da. Tình trạng này không chỉ gây khó chịu mà còn có thể dẫn đến tự gây tổn thương da do gãi nhiều, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Dễ bị nhiễm trùng

Lượng đường trong máu cao tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và nấm phát triển trên da. Người bị tiểu đường có hệ miễn dịch bị suy yếu, làm giảm khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh. Nhiễm trùng da do vi khuẩn hoặc nấm thường kèm theo các triệu chứng như mẩn đỏ, sưng tấy, mụn nước hoặc bong tróc da và đặc biệt là cảm giác ngứa ngáy dữ dội. Nhiễm trùng da nếu không được điều trị kịp thời sẽ gây tổn thương lan rộng và làm suy giảm chất lượng cuộc sống.

Da dễ bị nhiễm trùng

Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc điều trị bệnh tiểu đường hoặc các bệnh đi kèm có thể gây tác dụng phụ là ngứa da. Thuốc có thể gây phản ứng dị ứng hoặc làm khô da, kích thích các tế bào thần kinh cảm giác, gây ngứa ngáy khó chịu. Người bệnh cần theo dõi kỹ các biểu hiện khi dùng thuốc và thông báo với bác sĩ nếu xuất hiện ngứa dai dẳng hoặc kèm theo phát ban để được điều chỉnh liều lượng hoặc thay đổi loại thuốc phù hợp.

Xem thêm: Biến chứng tiểu đường ở da và nguyên nhân hình thành

Dấu hiệu và triệu chứng đi kèm

Người bị tiểu đường khi xuất hiện ngứa thường kèm theo nhiều dấu hiệu và triệu chứng khác phản ánh tình trạng rối loạn chuyển hóa và biến chứng của bệnh. Một số dấu hiệu thường thấy gồm:

• Da khô, bong vảy, nứt nẻ, đặc biệt ở cẳng chân và bàn chân.
• Cảm giác rát bỏng hoặc đau nhói kèm ngứa.
• Xuất hiện mụn nhỏ, mẩn đỏ, hoặc vết loét lâu lành.
• Da sẫm màu hoặc có vùng tăng sắc tố ở cổ, nách, háng.
• Ngứa nhiều vào ban đêm, gây mất ngủ và mệt mỏi.

Nếu bạn nhận thấy các dấu hiệu trên kéo dài hơn 2 tuần, rất có thể ngứa không chỉ là biểu hiện ngoài da thông thường mà là hậu quả của rối loạn chuyển hóa đường huyết hoặc biến chứng tiểu đường.

Vị trí thường bị ngứa ở người tiểu đường

Vị trí thường bị ngứa ở người tiểu đường là chủ yếu ở các khu vực như bàn tay, bàn chân (đặc biệt là cẳng chân và bắp chân), vùng ngực, lưng và những chỗ có nếp gấp da như bẹn, nách, cổ. Ngứa tại các vùng này thường đi kèm với da khô, nứt nẻ, bong tróc và có thể có tổn thương da do gãi nhiều. 
Ngứa còn phổ biến ở vùng da đầu, mắt cá chân và cơ quan sinh dục. Ở các chi dưới như bàn chân và cẳng chân, do tuần hoàn máu kém và tổn thương thần kinh ngoại biên, ngứa có thể dữ dội và kéo dài mãn tính.
Ngứa có thể khu trú (tức chỉ ở một vùng da nhất định) hoặc lan tỏa toàn thân, thường liên quan đến biến chứng thần kinh hoặc tình trạng rối loạn chuyển hóa kéo dài trong tiểu đường. Những cảm giác ngứa râm ran, như kim châm, đặc biệt ở bàn tay và bàn chân, là dấu hiệu của tổn thương dây thần kinh ngoại biên gây ra do đường huyết cao kéo dài.

Cách khắc phục tình trạng ngứa da ở người tiểu đường

Tình trạng ngứa da ở người bị tiểu đường cần được xử lý một cách toàn diện, vừa kiểm soát đường huyết vừa chăm sóc da đúng cách để giảm ngứa và ngăn ngừa biến chứng. Dưới đây là các cách khắc phục hiệu quả:

• Kiểm soát đường huyết tốt

Kiểm soát đường huyết ổn định là yếu tố nền tảng giúp giảm các triệu chứng ngứa da do tiểu đường gây ra. Bằng cách duy trì đường máu trong giới hạn an toàn, các biến chứng về da, tổn thương thần kinh và suy giảm lưu thông máu sẽ giảm rõ rệt. Người bệnh nên tuân thủ theo phác đồ điều trị của bác sĩ, thường xuyên theo dõi đường huyết và duy trì lối sống lành mạnh.

• Chăm sóc và dưỡng ẩm da

Da khô là nguyên nhân chủ yếu gây ngứa, vì vậy dưỡng ẩm cho da hàng ngày với các loại kem hoặc dưỡng chất phù hợp sẽ giúp da giữ được độ ẩm cần thiết, làm dịu da và giảm ngứa. Nên chọn các sản phẩm dưỡng ẩm không chứa hương liệu hay hóa chất dễ gây kích ứng, ưu tiên các thành phần tự nhiên và lành tính.

• Tránh các tác nhân gây kích ứng

Tránh mặc quần áo quá chật, sử dụng hóa chất tẩy rửa hoặc xà phòng có tính chất tẩy mạnh, không tiếp xúc với môi trường quá khô hoặc quá nóng. Giữ da sạch sẽ, tắm với nước ấm vừa phải thay vì nước quá nóng để hạn chế làm khô da.

• Điều trị nhiễm trùng nếu có

Nếu ngứa do nhiễm trùng da (vi khuẩn hoặc nấm), người bệnh cần điều trị bằng thuốc phù hợp theo chỉ định của bác sĩ. Điều này giúp giảm ngứa đồng thời ngăn ngừa tổn thương da lan rộng và biến chứng nguy hiểm.

• Giảm ngứa bằng thuốc và biện pháp hỗ trợ

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc corticoid bôi tại chỗ hoặc thuốc kháng histamin đường uống để giảm ngứa cấp tính. Các biện pháp vật lý như chườm mát, tắm lá thảo dược dịu nhẹ cũng có thể hỗ trợ làm giảm ngứa.

• Tăng cường tuần hoàn máu và giảm tổn thương thần kinh

Tập luyện thể dục đều đặn giúp tăng cường lưu thông máu, cải thiện độ ẩm và sức khỏe tổng thể của da. Đồng thời các thuốc bảo vệ thần kinh có thể được kê để hạn chế cảm giác ngứa do tổn thương dây thần kinh ngoại biên.

Người bệnh tiểu đường nên chú ý chăm sóc da thường xuyên

Khi nào cần đi khám bác sĩ

Khi người bị tiểu đường bị ngứa, hầu hết các trường hợp có thể được quản lý tại nhà. Tuy nhiên, một số dấu hiệu cảnh báo sau đây cho thấy bạn cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức để tránh biến chứng nghiêm trọng.

• Ngứa dữ dội, không thuyên giảm: Đặc biệt là ngứa làm gián đoạn giấc ngủ hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
• Ngứa đi kèm với các dấu hiệu nhiễm trùng: Da nóng, đỏ, sưng, đau, chảy mủ, hoặc có mùi hôi.
• Ngứa lan rộng, xuất hiện các vết loét không lành: Đây có thể là dấu hiệu của vết thương bị nhiễm trùng nặng hoặc tình trạng loét bàn chân tiểu đường.
• Phát ban hoặc nổi mề đay không rõ nguyên nhân: Có thể là phản ứng dị ứng với thuốc mới.
• Đường huyết khó kiểm soát: Ngứa có thể là dấu hiệu đường huyết đang quá cao.

Phòng ngừa ngứa da ở người bị tiểu đường

Để phòng ngừa tình trạng ngứa da ở người bị tiểu đường, cần áp dụng một số biện pháp toàn diện nhằm kiểm soát tốt bệnh và bảo vệ làn da. Các cách phòng ngừa hiệu quả gồm:

• Kiểm soát đường huyết ổn định: Đây là yếu tố quan trọng nhất giúp hạn chế các biến chứng da, ngứa ngáy do tiểu đường. Người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn uống, tập luyện và dùng thuốc theo đúng chỉ định bác sĩ để duy trì đường huyết trong giới hạn cho phép.
• Chăm sóc da đúng cách: Giữ da luôn sạch sẽ và đủ độ ẩm bằng cách sử dụng các loại kem dưỡng ẩm phù hợp, đặc biệt là những sản phẩm dịu nhẹ, không mùi, không chứa chất kích ứng. Hạn chế tắm nước quá nóng, tránh dùng xà phòng có hương liệu mạnh hoặc hóa chất tẩy rửa gắt.
• Mặc quần áo thoáng mát, ít kích ứng: Ưu tiên các loại vải như cotton, vải lanh giúp da thoáng khí, tránh kích ứng gây ngứa.
• Duy trì vệ sinh cá nhân: Lau khô người sau khi tắm và giữ vùng da dễ bị ngứa như kẽ ngón chân, nách, bẹn khô ráo để tránh nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc nấm.
• Ăn uống lành mạnh: Hạn chế thực phẩm chứa nhiều đường và tinh bột, tăng cường rau xanh, chất xơ, omega-3 và vitamin E để nuôi dưỡng da từ bên trong, hỗ trợ cải thiện tình trạng khô da và ngứa.
• Tập luyện thể dục đều đặn: Vận động giúp cải thiện lưu thông máu, tăng cường sức khỏe thần kinh và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
• Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng: Căng thẳng tâm lý có thể khiến ngứa nặng hơn, vì vậy giữ tinh thần lạc quan rất cần thiết cho sức khỏe tổng thể.
• Sử dụng máy tạo độ ẩm trong không khí lạnh: Khi thời tiết hanh khô, điều này giúp duy trì độ ẩm cho da, giảm ngứa do khô da.
• Theo dõi và xử lý kịp thời các triệu chứng bất thường: Nếu ngứa dai dẳng hoặc đi kèm tổn thương da, cần thăm khám bác sĩ để điều trị kịp thời, tránh nhiễm trùng và biến chứng nghiêm trọng.

Xem thêm: Biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Kết luận

Người bị tiểu đường bị ngứa không chỉ đơn thuần là phản ứng ngoài da mà còn là dấu hiệu cảnh báo những rối loạn sâu bên trong cơ thể. Việc kiểm soát tốt đường huyết, kết hợp chăm sóc da đúng cách và khám bác sĩ kịp thời là chìa khóa giúp người bệnh giảm ngứa, phòng tránh biến chứng nguy hiểm và cải thiện chất lượng cuộc sống. Hãy chủ động lắng nghe cơ thể, đừng chủ quan trước những dấu hiệu nhỏ vì đó có thể là lời cảnh báo sớm cho tình trạng sức khỏe của bạn.