Ozempic là thuốc gì? Cơ chế tác dụng bạn cần biết

Ozempic là thuốc gì và vì sao loại thuốc này ngày càng được nhắc đến nhiều trong điều trị đái tháo đường type 2? Trong những năm gần đây, thuốc Ozempic không chỉ được biết đến với vai trò kiểm soát đường huyết mà còn được quan tâm nhờ khả năng hỗ trợ giảm cân và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch. Tuy nhiên, Ozempic không phải là thuốc dành cho tất cả mọi người và cần được sử dụng đúng chỉ định y khoa.

Bài viết dưới đây, Thuốc Tiểu Đường sẽ giúp bạn hiểu rõ Ozempic là thuốc gì, cơ chế tác dụng, công dụng, liều dùng, cách sử dụng cũng như những lưu ý quan trọng khi dùng thuốc, từ đó đưa ra quyết định phù hợp và an toàn.

Ozempic là thuốc gì? 

Ozempic là thuốc kê đơn được sử dụng chủ yếu trong điều trị đái tháo đường type 2. Thành phần hoạt chất chính của Ozempic là semaglutide, một chất thuộc nhóm GLP-1 receptor agonist (chất đồng vận thụ thể peptide-1 giống glucagon).

Thuốc Ozempic được sản xuất dưới dạng bút tiêm dưới da, dùng 1 lần mỗi tuần, giúp người bệnh dễ tuân thủ điều trị hơn so với các thuốc tiêm hằng ngày.

Nguồn gốc và phân loại thuốc Ozempic:

• Hoạt chất: Semaglutide.
• Nhóm thuốc: GLP-1 receptor agonist.
• Dạng bào chế: Bút tiêm sẵn liều.
• Đường dùng: Tiêm dưới da.
• Tần suất: 1 lần/tuần.

Về bản chất, Ozempic không phải insulin mà là thuốc giúp cơ thể sử dụng insulin hiệu quả hơn, từ đó kiểm soát đường huyết bền vững.

Ozempic là thuốc gì? Là thuốc tiêm dưới da để điều trị bệnh tiểu đường

Cơ chế hoạt động của Ozempic

Ozempic là thuốc kê đơn chứa hoạt chất Semaglutide, được bào chế dưới dạng dung dịch tiêm sẵn trong bút tiêm tiện lợi. Thuốc hiện có các mức liều phổ biến gồm 0,25 mg, 0,5 mg và 1 mg, được sử dụng theo phác đồ tăng liều từ thấp đến cao nhằm hạn chế tác dụng phụ.

Ozempic được chỉ định trong điều trị đái tháo đường tuýp 2 ở người trưởng thành, đặc biệt trong những trường hợp đường huyết chưa được kiểm soát hiệu quả chỉ bằng chế độ ăn uống lành mạnh và luyện tập thể chất. Thuốc có thể được dùng đơn trị hoặc phối hợp với các thuốc điều trị tiểu đường khác theo chỉ định của bác sĩ.

Cơ chế tác động của Ozempic (Semaglutide):

Semaglutide là một chất tương tự GLP-1 (Glucagon-Like Peptide-1), hoạt động như chất chủ vận thụ thể GLP-1 có tính chọn lọc cao. GLP-1 là hormone tự nhiên trong cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa đường huyết và kiểm soát cảm giác thèm ăn.

Khi được đưa vào cơ thể, Semaglutide tác động trực tiếp lên các thụ thể GLP-1 tại tuyến tụy và não bộ, từ đó giúp:

• Tăng tiết insulin khi nồng độ glucose trong máu tăng.
• Ức chế giải phóng glucagon, hạn chế gan sản xuất thêm glucose.
• Làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày sau bữa ăn, giúp đường huyết tăng chậm và ổn định hơn.

Nhờ cơ chế này, Ozempic giúp kiểm soát đường huyết hiệu quả mà ít gây hạ đường huyết đơn độc khi sử dụng đúng chỉ định.

Không chỉ dừng lại ở tác dụng hạ glucose máu, Semaglutide còn mang lại lợi ích đáng kể trong việc giảm cân và cải thiện thành phần cơ thể. Thuốc giúp:

• Giảm cảm giác đói và thèm ăn.
• Giảm lượng calo nạp vào hàng ngày.
• Hạn chế sự ưa thích đối với thực phẩm giàu chất béo.

Nhờ đó, Ozempic góp phần giảm cân, giảm khối lượng mỡ, hỗ trợ cải thiện sức khỏe chuyển hóa ở người mắc đái tháo đường tuýp 2.

Thuốc Ozempic có tác dụng gì?

Vậy cụ thể thuốc Ozempic có tác dụng gì đối với sức khỏe người bệnh? Ngoài việc kiểm soát chỉ số HbA1c, thuốc còn mang lại nhiều lợi ích vượt trội cho hệ tim mạch và chuyển hóa. Dưới đây là những tác dụng chính đã được chứng minh qua các thử nghiệm lâm sàng:

Kiểm soát đường huyết và cải thiện HbA1c

Hiệu quả hạ đường huyết của Ozempic đã được chứng minh rõ ràng qua nhiều nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn. Trong chương trình thử nghiệm SUSTAIN, semaglutide cho thấy khả năng giảm HbA1c trung bình từ khoảng 1,0% đến 1,8%, tùy theo liều sử dụng 0,5 mg hoặc 1 mg mỗi tuần.

Mức cải thiện này được xem là rất đáng kể ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2, giúp nhiều người đạt được mục tiêu HbA1c dưới 7% – ngưỡng quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ biến chứng mạn tính như tim mạch, thận và thần kinh ngoại biên.

Ngoài ra, việc sử dụng Ozempic đều đặn còn giúp ổn định đường huyết sớm chỉ sau vài tuần, đồng thời làm giảm tình trạng tăng đường huyết sau ăn và dao động đường huyết thất thường trong ngày.

Thuốc Ozempic có tác dụng kiểm soát đường huyết và hỗ trợ giảm cân

Hỗ trợ giảm cân hiệu quả

Bên cạnh tác dụng kiểm soát glucose máu, Ozempic còn mang lại lợi ích rõ rệt trong giảm cân và cải thiện vóc dáng. Các phân tích tổng hợp từ nhiều thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy, việc tiêm semaglutide mỗi tuần giúp người thừa cân hoặc béo phì (kể cả có hoặc không mắc đái tháo đường) giảm trung bình khoảng 11–12% trọng lượng cơ thể.

Một phân tích hệ thống trên 8 nghiên cứu độc lập cũng ghi nhận mức giảm cân khoảng 10% so với giả dược, đồng thời cải thiện đáng kể các chỉ số như BMI và vòng eo. Điều này cho thấy semaglutide không chỉ giúp giảm cân về mặt con số mà còn cải thiện thành phần cơ thể theo hướng có lợi cho sức khỏe chuyển hóa.

Lợi ích bảo vệ tim mạch và thận

Ozempic không chỉ là thuốc hạ đường huyết đơn thuần mà còn được đánh giá cao về lợi ích tim mạch. Các nghiên cứu cho thấy thuốc giúp giảm nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2 có nguy cơ cao.

Bên cạnh đó, semaglutide còn mang lại tác dụng bảo vệ thận tiềm năng, thể hiện qua việc làm giảm albumin niệu – một chỉ dấu sớm của tổn thương thận. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh bệnh thận mạn là biến chứng thường gặp và nguy hiểm ở người mắc tiểu đường lâu năm.

Ozempic được chỉ định trong trường hợp nào?

Thuốc Ozempic được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Điều trị đái tháo đường tuýp 2 ở người bệnh không được kiểm soát đầy đủ, kết hợp với chế độ ăn uống và luyện tập hợp lý.
• Giảm nguy cơ đột quỵ, đau tim ở người bệnh đái tháo đường tuýp 2 có mắc kèm các bệnh lý tim mạch và mạch máu.
• Kết hợp với chế độ ăn kiêng ít calo, ít chất béo để giảm cân ở người trưởng thành thừa cân béo phì.
• Thuốc Ozempic không được chỉ định trong điều trị đái tháo đường tuýp 1 hoặc nhiễm toan ceton do đái tháo đường.
• Thuốc Ozempic không được chỉ định để sử dụng thay Insulin trong điều trị tháo đường ở người bệnh cần Insulin.

Liều dùng của thuốc Ozempic

Ozempic được sản xuất dưới dạng bút tiêm chứa sẵn dung dịch Semaglutide, tiện lợi cho việc sử dụng tại nhà. Mỗi bút tiêm chỉ dùng cho một người bệnh, không dùng chung để đảm bảo an toàn.

Vì Ozempic là thuốc kê đơn, liều dùng cụ thể cần được bác sĩ chỉ định dựa trên tình trạng bệnh, mức kiểm soát đường huyết và các thuốc đang sử dụng kèm theo. Dưới đây là khuyến cáo liều dùng thường áp dụng trong lâm sàng:

Liều khởi đầu và tăng liều

• Liều khởi đầu thông thường là 0,25 mg, tiêm dưới da mỗi tuần một lần trong 4 tuần đầu.
• Sau giai đoạn khởi đầu, liều có thể được tăng lên 0,5 mg/tuần để đạt hiệu quả điều trị.
• Nếu sau ít nhất 4 tuần dùng liều 0,5 mg mà đường huyết vẫn chưa được kiểm soát tốt, bác sĩ có thể cân nhắc tăng liều lên tối đa 1 mg/tuần.
• Liều 0,25 mg không được xem là liều duy trì, mà chỉ nhằm giúp cơ thể thích nghi với thuốc.
• Việc sử dụng liều cao hơn 1 mg/tuần hiện không được khuyến cáo.

Phối hợp với các thuốc điều trị khác

• Khi Ozempic được sử dụng cùng Metformin, Thiazolidinedione hoặc thuốc ức chế SGLT2, người bệnh thường không cần điều chỉnh liều của các thuốc này.
• Trường hợp dùng phối hợp với Insulin hoặc Sulfonylurea, bác sĩ có thể xem xét giảm liều các thuốc đó nhằm hạn chế nguy cơ hạ đường huyết.

Cách xử trí khi quên liều

• Nếu quên tiêm Ozempic, người bệnh nên tiêm ngay khi nhớ ra, miễn là chưa quá 5 ngày kể từ thời điểm dự kiến.
• Nếu đã quá 5 ngày, nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục tiêm theo lịch cũ.
• Không tiêm gấp đôi liều để bù liều đã quên.

Thời điểm và cách dùng

• Ozempic được tiêm mỗi tuần một lần, có thể tiêm vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày, không phụ thuộc vào bữa ăn.
• Thuốc được tiêm dưới da tại vùng bụng, đùi hoặc bắp tay. Có thể thay đổi vị trí tiêm giữa các lần dùng mà không cần chỉnh liều.
• Không tiêm Ozempic vào bắp hoặc tĩnh mạch.

Thay đổi ngày tiêm

• Trong trường hợp cần thiết, người bệnh có thể thay đổi ngày tiêm trong tuần, với điều kiện khoảng cách giữa hai lần tiêm ít nhất 3 ngày.
• Sau khi chọn ngày mới, nên duy trì tiêm đều đặn mỗi tuần một lần theo lịch mới.

Cách sử dụng Ozempic đúng cách

Để thuốc phát huy tác dụng tối đa, việc tuân thủ kỹ thuật tiêm và bảo quản là rất quan trọng. Ozempic là thuốc tiêm dưới da, không được tiêm vào tĩnh mạch hoặc cơ.

Các bước thực hiện tiêm:

• Kiểm tra thuốc: Đảm bảo dung dịch trong suốt, không màu.
• Chọn vị trí tiêm: Bụng, đùi hoặc bắp tay trên. Nên thay đổi vị trí tiêm mỗi tuần.
• Thực hiện tiêm: Làm sạch vùng da, đâm kim vuông góc và ấn giữ nút tiêm cho đến khi vạch liều về số 0, giữ thêm 6 giây rồi mới rút kim.

Cách bảo quản thuốc:

• Bút tiêm chưa sử dụng: Bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh (2- 8 °C).
• Bút tiêm đang sử dụng: Có thể để ở nhiệt độ phòng (dưới 30 °C) hoặc trong tủ lạnh và dùng trong vòng 56 ngày.

Người bệnh nên sử dụng thuốc Ozempic đúng cách để tăng hiệu quả điều trị

Tác dụng phụ của thuốc Ozempic

Trong quá trình sử dụng Ozempic, một số người bệnh có thể gặp tác dụng không mong muốn, đặc biệt ở giai đoạn đầu khi cơ thể chưa thích nghi với thuốc. Phần lớn các tác dụng phụ này ở mức độ nhẹ đến trung bình và có xu hướng giảm dần theo thời gian.

Tác dụng phụ thường gặp:

Những phản ứng phụ hay được ghi nhận bao gồm:

• Ợ nóng, đầy hơi, chướng bụng hoặc đau bụng âm ỉ.
• Rối loạn tiêu hóa như táo bón hoặc tiêu chảy.
• Buồn nôn, nôn, chán ăn, cảm giác khó chịu vùng dạ dày.
• Triệu chứng giống cúm dạ dày.
• Đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi.
• Hạ đường huyết, đặc biệt khi dùng phối hợp với insulin hoặc thuốc nhóm sulfonylurea.

Các triệu chứng tiêu hóa thường xuất hiện rõ hơn trong thời gian đầu và có thể cải thiện khi liều thuốc được tăng từ từ theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.

Tác dụng phụ nghiêm trọng:

Người bệnh cần ngừng thuốc và liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Phản ứng dị ứng: nổi mề đay, ngứa dữ dội, tim đập nhanh, sưng mặt, môi, lưỡi hoặc cổ họng, khó thở.
• Thay đổi thị lực bất thường.
• Biến đổi tâm trạng rõ rệt, không kiểm soát được.
• Dấu hiệu liên quan đến tuyến giáp như sưng hoặc xuất hiện khối u vùng cổ, khàn tiếng kéo dài, khó nuốt, cảm giác nghẹt thở.
• Triệu chứng nghi ngờ viêm tụy: đau bụng dữ dội, đau lan ra sau lưng, tim đập nhanh.
• Biểu hiện bệnh lý túi mật: sốt, đau vùng bụng trên, phân nhạt màu, vàng da hoặc vàng mắt.
• Dấu hiệu suy giảm chức năng thận: tiểu ít, phù nề, mệt mỏi nhiều, khó thở.
• Triệu chứng tiêu hóa nặng kéo dài như co thắt dạ dày, nôn ói liên tục, tiêu chảy nghiêm trọng.

Lưu ý: Ozempic là thuốc kê đơn, người bệnh không nên tự ý dùng hoặc điều chỉnh liều khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc theo dõi sát các phản ứng phụ giúp đảm bảo hiệu quả điều trị và hạn chế rủi ro.

Những ai không nên sử dụng Ozempic?

Không phải ai cũng phù hợp sử dụng thuốc Ozempic.

Các trường hợp chống chỉ định tuyệt đối (không nên dùng):

• Tiểu đường tuýp 1: Ozempic không dành cho người cơ thể không sản xuất insulin.
• Tiền sử/Nguy cơ ung thư tuyến giáp: Nếu bạn hoặc gia đình có tiền sử ung thư tuyến giáp thể tủy (MTC) hoặc hội chứng MEN2, không nên dùng Ozempic do nguy cơ khối u tuyến giáp, theo Drugs.com.
• Phụ nữ có thai hoặc cho con bú: Không khuyến cáo vì semaglutide có thể gây hại cho thai nhi và trẻ bú mẹ.
• Dị ứng: Nếu có phản ứng dị ứng với semaglutide hoặc các thành phần khác của Ozempic.

Các đối tượng cần thận trọng đặc biệt (chỉ dùng khi có chỉ định và theo dõi chặt chẽ của bác sĩ):

• Bệnh lý tuyến tụy: Tiền sử viêm tụy cấp.
• Bệnh lý đường tiêu hóa nghiêm trọng: Như liệt dạ dày (làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày).
• Bệnh lý võng mạc tiểu đường: Cần theo dõi mắt chặt chẽ vì có thể làm trầm trọng thêm tình trạng này.
• Suy thận hoặc có nguy cơ: Buồn nôn, nôn, tiêu chảy có thể gây mất nước và tổn thương thận.
• Các vấn đề về túi mật: Sỏi mật, viêm túi mật.
• Dùng cùng Insulin/Sulfonylurea: Tăng nguy cơ hạ đường huyết. 

Xem thêm: 

Mounjaro là thuốc gì? Tìm hiểu công dụng của thuốc Mounjaro
Các loại thuốc tiêm tiểu đường phổ biến nhất hiện nay

Kết luận

Ozempic là thuốc gì? Đây là thuốc tiêm chứa semaglutide, thuộc nhóm GLP-1 receptor agonist, được sử dụng hiệu quả trong điều trị đái tháo đường type 2. Thuốc Ozempic giúp kiểm soát đường huyết, hỗ trợ giảm cân và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch khi dùng đúng chỉ định. Tuy nhiên, Ozempic không phù hợp cho tất cả mọi người và cần được sử dụng dưới sự theo dõi y tế để đảm bảo an toàn và hiệu quả lâu dài.