Gợi ý thực đơn cho mẹ bầu tiểu đường thai kỳ dễ nấu, dễ ăn

Xây dựng thực đơn cho bà bầu bị tiểu đường thai kỳ là bước quan trọng giúp mẹ kiểm soát đường huyết ổn định, ngăn ngừa biến chứng và đảm bảo bé yêu phát triển khỏe mạnh. Nhiều mẹ bầu khi biết mình mắc tiểu đường thai kỳ thường lo lắng, không biết nên ăn gì, kiêng gì để vừa đủ chất vừa không làm tăng đường trong máu. Thực tế, chỉ cần tuân thủ đúng nguyên tắc dinh dưỡng, lựa chọn thực phẩm hợp lý và chia bữa khoa học, mẹ hoàn toàn có thể duy trì thai kỳ an toàn mà vẫn thoải mái thưởng thức bữa ăn mỗi ngày. Hãy cùng Thuốc Tiểu Đường tìm hiểu qua bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn nhé. 

Nguyên tắc xây dựng thực đơn cho bà bầu bị tiểu đường thai kỳ

Nguyên tắc xây dựng thực đơn cho bà bầu bị tiểu đường thai kỳ bao gồm phải cân bằng giữa dinh dưỡng và kiểm soát đường huyết, không ăn kiêng quá mức để tránh suy giảm sức đề kháng và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Thực đơn cần đảm bảo đủ 5 nhóm chất dinh dưỡng cơ bản: chất đạm, chất bột, chất xơ, chất béo, vitamin và khoáng chất.
Các nguyên tắc cụ thể gồm:

• Cân bằng dinh dưỡng: Thực đơn cần đảm bảo cung cấp đủ 5 nhóm chất bao gồm chất đạm (protid), chất bột đường (glucid), chất béo (lipid), vitamin và khoáng chất, cùng chất xơ. Tỷ lệ năng lượng thường được khuyến nghị là 50-60% tinh bột, 15-20% đạm, 20-30% chất béo.
• Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì 3 bữa chính lớn, bà bầu tiểu đường nên ăn 5-6 bữa nhỏ trong ngày, giúp kiểm soát đường huyết không tăng đột biến sau ăn và tránh hạ đường huyết lúc xa bữa ăn.
• Ưu tiên thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp (GI thấp): Gạo lứt, các loại khoai củ, bánh mì đen, yến mạch, đậu các loại là những lựa chọn tốt. Hạn chế các thực phẩm có chỉ số đường huyết cao như cơm trắng, bánh mì trắng, khoai tây chiên, các loại quả ngọt nhiều đường.
• Hạn chế muối, đường và chất béo bão hòa: Ăn ít muối giúp phòng ngừa tăng huyết áp trong thai kỳ, tránh ăn đồ chế biến sẵn, thực phẩm nhiều đường, nước ngọt, bánh kẹo ngọt.
• Ưu tiên món luộc, hấp, nướng: Hạn chế chiên rán, xào nhiều dầu mỡ gây tăng cân không kiểm soát và ảnh hưởng tới đường huyết.
• Ăn đúng giờ, không bỏ bữa, ăn chậm, nhai kỹ giúp tiêu hóa tốt.
• Tăng cường chất xơ từ rau xanh và trái cây ít ngọt để hỗ trợ tiêu hóa và ổn định đường huyết.
• Bổ sung đủ calo đặc biệt trong 6 tháng cuối thai kỳ, tăng khoảng 350 kcal/ngày so với nhu cầu bình thường nhằm đảm bảo cung cấp năng lượng cho mẹ và thai nhi.

Thực đơn cho bà bầu bị tiểu đường thai kỳ phải đảm bảo cân bằng giữa dinh dưỡng và kiểm soát đường huyết 

Thực phẩm nên và không nên có trong thực đơn cho mẹ bầu 

Dưới đây là danh sách các thực phẩm nên và không nên có trong thực đơn cho mẹ bầu để bảo vệ sức khỏe mẹ và sự phát triển an toàn của thai nhi:

Thực phẩm nên ăn

• Thực phẩm giàu dinh dưỡng cân bằng đủ 5 nhóm chất: tinh bột từ gạo lứt, khoai lang, ngũ cốc nguyên hạt; đạm từ thịt nạc, cá, trứng, đậu; chất béo tốt từ dầu ô liu, các loại hạt; rau xanh, hoa quả tươi ít ngọt giàu vitamin, khoáng chất và chất xơ.
• Sữa và các chế phẩm từ sữa đã tiệt trùng cung cấp canxi và vitamin D rất cần thiết cho phát triển xương và răng thai nhi.
• Rau củ quả tươi, đặc biệt các loại rau xanh, củ như cà rốt, bông cải xanh để bổ sung khoáng chất và chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa.
• Hải sản chứa omega-3 như cá hồi, cá thu, giúp phát triển não bộ và thị giác của bé, nhưng nên chọn loại ít thủy ngân.
• Trái cây tươi ít ngọt như táo, lê giúp cung cấp vitamin và tránh tăng đường huyết nhanh.

Thực phẩm không nên ăn

• Các loại cá chứa thủy ngân cao như cá kiếm, cá mập, cá chẽm, cá ngừ đại dương có thể gây ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh thai nhi.
• Thịt, cá hoặc trứng sống, chưa chín kỹ có nguy cơ nhiễm khuẩn, toxoplasma gây bệnh cho mẹ và thai nhi.
• Các thực phẩm chế biến sẵn, thịt nguội, xúc xích chứa nhiều chất bảo quản không tốt cho sức khỏe.
• Đồ nướng, xông khói chứa chất độc hại gây ung thư.
• Gan động vật ăn nhiều dễ gây thừa vitamin A ảnh hưởng xấu đến thai nhi.
• Rau củ quả mọc mầm hoặc đã hỏng (như khoai tây mọc mầm) chứa độc tố solanin gây ngộ độc.
• Các loại quả dễ gây co thắt tử cung như đu đủ xanh, dứa (nhiều bromelain) có thể tăng nguy cơ sinh non, sảy thai.
• Đồ ngọt, nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh gây tăng cân mất kiểm soát, ảnh hưởng đến kiểm soát đường huyết.
• Sữa và các chế phẩm từ sữa chưa tiệt trùng dễ gây nhiễm khuẩn nguy hiểm.
• Rượu, đồ uống có cồn, cà phê uống quá mức gây hại cho thai nhi.

Tiểu đường thai kỳ không được uống nước ngọt

Xem thêm: Người bệnh tiểu đường nên ăn gì và kiêng gì để tốt cho sức khỏe

Gợi ý thực đơn cho bà bầu bị tiểu đường thai kỳ

Sau đây là gợi ý thực đơn chi tiết cho bà bầu bị tiểu đường thai kỳ trong 7 ngày, đảm bảo kiểm soát đường huyết và cung cấp đầy đủ dưỡng chất:

Ngày 1:

• Sáng: 200g khoai lang luộc, 1 ly sữa tươi không đường.
• Trưa: 1 bát cơm gạo lứt, 2 miếng thịt gà luộc, đĩa bắp cải luộc, 2 miếng đậu phụ sốt cà chua.
• Chiều: 1 quả táo hoặc lê.
• Tối: 1 bát cơm gạo lứt, tôm nướng, canh rau cải thịt băm.

Ngày 2:

• Sáng: 1 chiếc bánh mì nguyên cám nhân trứng, cà chua, dưa chuột; 1 ly sữa không đường.
• Trưa: 1 bát cơm, su hào luộc, 60g thịt bò xào.
• Chiều: 1 hũ sữa chua ít đường.
• Tối: 1 bát cơm gạo lứt, cá hồi áp chảo, salad rau.

Ăn cơm gạo lứt cùng với cá hồi

Ngày 3:

• Sáng: Cháo yến mạch nấu với thịt nạc và rau cải bó xôi; 1 quả lê nhỏ.
• Trưa: 1 bát cơm, salad dưa chuột, 4 miếng chả, canh bí đỏ thịt bằm.
• Chiều: 1 vài hạt hạnh nhân hoặc óc chó.
• Tối: Bún mọc hoặc hủ tiếu bò vừa phải kèm rau sống.

Ngày 4:

• Sáng: Trứng luộc, ngô luộc, salad bơ.
• Trưa: Cá nướng, khổ qua xào, cà rốt luộc, cơm gạo lứt.
• Chiều: 1 hộp sữa chua không đường.
• Tối: Cơm gạo lứt, gà áp chảo với dưa leo, canh hẹ đậu hũ.

Ngày 5:

• Sáng: Phở gà kèm rau sống và giá.
• Trưa: Cơm, bắp cải luộc, đậu phụ sốt cà chua, 8 miếng thịt luộc.
• Chiều: 1 miếng thanh long hoặc dưa hấu.
• Tối: Cơm gạo lứt, tôm rim, rau mồng tơi canh.

Ngày 6:

• Sáng: Cháo gạo lứt thịt nạc + rau mồng tơi, 1 quả chuối sứ nhỏ
• Trưa: Cơm gạo lứt, ức gà nướng, canh bí đỏ, bông cải luộc
• Chiều: 1 quả táo hoặc lê
• Tối: Cơm gạo lứt, canh mồng tơi tôm

Ngày 7:

• Sáng: Bún cá hấp + rau sống, 5 hạt hạnh nhân.
• Trưa: Cơm, thịt kho trứng, canh măng chua cá hồi.
• Chiều: 1 hũ sữa chua ít đường.
• Tối: Cơm gạo lứt, rau cải luộc, ức gà áp chảo.

Món ức gà áp chảo

Các bữa phụ có thể xen kẽ trái cây ít ngọt như cam, bưởi, táo, lê và sữa chua không đường để bổ sung vitamin, khoáng chất và giúp kiểm soát đường huyết ổn định. Kiểm soát khẩu phần ăn và chọn thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp là yếu tố quan trọng trong thực đơn này.

Xem thêm: Thực đơn 7 ngày cho người tiểu đường giúp ổn định đường huyết

Xem thêm: Gợi ý 8 món bữa sáng cho người bệnh tiểu đường lành mạnh

Một số lưu ý khi xây dựng thực đơn cho mẹ bầu bị tiểu đường

Khi xây dựng thực đơn cho mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ, cần lưu ý một số điểm quan trọng sau để đảm bảo kiểm soát đường huyết hiệu quả đồng thời cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho mẹ và bé:

• Bổ sung đủ 5 nhóm chất dinh dưỡng cơ bản bao gồm chất đạm, chất bột, chất xơ, chất béo, vitamin và khoáng chất để duy trì sức khỏe toàn diện và hỗ trợ sự phát triển của thai nhi.
• Không nên thay đổi quá nhanh về lượng thức ăn hoặc cách chế biến để tránh gây biến động lớn đường huyết và giúp cơ thể mẹ dần thích nghi.
• Ăn đúng giờ, không bỏ bữa, tránh để bụng quá no hoặc quá đói, chia nhỏ thành 5-6 bữa nhỏ trong ngày nhằm giúp ổn định lượng đường trong máu tốt hơn. Ưu tiên ăn nhiều vào bữa sáng và trưa, hạn chế bữa tối để tránh tăng đường huyết về đêm.
• Ăn chậm, nhai kỹ hỗ trợ tiêu hóa và kiểm soát lượng calo hấp thụ.
• Hạn chế muối và đường trong món ăn, đặc biệt với mẹ bầu có huyết áp cao do tiểu đường thai kỳ dễ gặp biến chứng.
• Ưu tiên các món luộc, hấp, nướng thay vì chiên rán hoặc xào dầu mỡ nhiều gây tăng cân mất kiểm soát và ảnh hưởng đến đường huyết.
• Lựa chọn thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp như gạo lứt, khoai lang, các loại đậu, rau củ quả ít ngọt để tránh tăng đường huyết nhanh sau ăn.
• Tránh xa đồ ăn nhanh, đồ ngọt có đường tinh luyện, thức uống có ga và các loại trái cây quá ngọt.
• Theo dõi đường huyết thường xuyên để có điều chỉnh hợp lý trong chế độ ăn.

Kết luận

Xây dựng thực đơn cho bà bầu bị tiểu đường thai kỳ không chỉ là kiểm soát đường huyết, mà còn là cách giúp mẹ và bé phát triển an toàn, khỏe mạnh. Mẹ nên ưu tiên tinh bột tốt, nhiều rau xanh, ăn đúng giờ và theo dõi đường huyết thường xuyên. Nếu kiên trì áp dụng chế độ ăn khoa học trong 7 ngày trên, mẹ hoàn toàn có thể duy trì sức khỏe ổn định và sinh con đủ cân, khỏe mạnh.